{"id":10418,"date":"2017-09-12T09:43:33","date_gmt":"2017-09-12T07:43:33","guid":{"rendered":"https:\/\/ihs.com.tr\/blog\/?p=10418"},"modified":"2017-09-12T09:43:33","modified_gmt":"2017-09-12T07:43:33","slug":"bilgisayar-tarihine-adini-yazdiran-kadinlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/bilgisayar-tarihine-adini-yazdiran-kadinlar\/","title":{"rendered":"Bilgisayar Tarihine Ad\u0131n\u0131 Yazd\u0131ran Kad\u0131nlar"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: 14pt;\">T\u00fcm bilgisayarlar\u0131n arkas\u0131nda bir kad\u0131n\u0131n imzas\u0131 oldu\u011fu biliyor muydunuz?<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\">A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 biz bilmiyorduk. Neredeyse hepimizin \u015fahsi fikri, bilgisayarlar\u0131n olu\u015fumunun perde arkas\u0131nda bir erke\u011fin imzas\u0131n\u0131n oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde. B\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in hakl\u0131 sebeplerimiz de var: \u0130nterneti Tim Berners-Lee icat etti, Microsoft&#8217;u ve her yerde bulabilece\u011fimiz yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 Bill Gates olu\u015fturdu ve ayr\u0131ca Steve Jobs da bir tasar\u0131m ikonu olan Apple&#8217;yi kurdu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong>Fakat ger\u00e7ekler bu isimlerden ibaret de\u011fil. Yayg\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncenin aksine, bilgisayar ve teknolojinin omurgas\u0131n\u0131 kad\u0131nlar olu\u015fturmu\u015ftur.<\/strong> Haberimizin geri kalan\u0131nda, teknolojiyi geli\u015ftirme konusunda \u00f6nemli pay sahibi olan baz\u0131 \u00f6nemli kad\u0131nlara de\u011finece\u011fiz:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong>Bilgisayar\u0131n Do\u011fu\u015fu: Ada Lovelace<\/strong><\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-10420 size-large\" src=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Ada_Lovelace_portrait-713x1024.jpg\" alt=\"Ada-Lovelace\" width=\"713\" height=\"1024\" srcset=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Ada_Lovelace_portrait-713x1024.jpg 713w, https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Ada_Lovelace_portrait-209x300.jpg 209w, https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Ada_Lovelace_portrait-1170x1681.jpg 1170w, https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Ada_Lovelace_portrait-585x840.jpg 585w, https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Ada_Lovelace_portrait.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 713px) 100vw, 713px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong>Ada Lovelace, &#8220;Bilgisayar\u0131n Anas\u0131&#8221; olarak kabul edilir.<\/strong> Lord Byron&#8217;un k\u0131z\u0131 olan Ada, Charles Babbage ile 1840&#8217;l\u0131 y\u0131llarda Difference Engine&#8217;de \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. <strong>Hen\u00fcz bir bilgisayar \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lamam\u0131\u015fken ilk bilgisayar kodunu yazd\u0131!<\/strong> Tam 100 y\u0131l sonra bu kod bilgisayar geli\u015fimi i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong>Wireless: Hedy Lamarr<\/strong><\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-10421 size-full\" src=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/hedy-lamarr.gif\" alt=\"Hedy-Lamarr\" width=\"620\" height=\"340\" \/><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong>Daha \u00e7ok bir Hollywood y\u0131ld\u0131z\u0131 olarak tan\u0131nan Hedy Lamarr, yay\u0131l\u0131 spektrum teknolojisini icat eden ki\u015fidir.<\/strong> Farkl\u0131 frekans kanallar\u0131ndan radyo sinyalleri g\u00f6nderme y\u00f6ntemi olan frekans atlama fikrini kavramla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. <strong>Hedy&#8217;nin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z WiFi ve Bluetooth teknolojilerini yo\u011fun bi\u00e7imde etkilemi\u015ftir.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\">Ger\u00e7ek ad\u0131 Hedy Kiesler Markey olan \u00fcnl\u00fc isim 1941&#8217;de \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in patent alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong>ENIAC 6 ve &#8220;Women\u2019s Work&#8221;<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\">Modern bilgisayar teknolojisi ilk olarak, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131 ve o d\u00f6nem kad\u0131nlar bu yeni end\u00fcstrinin \u00f6n saflar\u0131nda yer al\u0131yorlard\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\">En ba\u015fta kodlama ve veri y\u00f6netimi i\u015fleri &#8220;women&#8217;s work&#8221; yani &#8220;kad\u0131n i\u015fi&#8221; olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. <strong>1940&#8217;lar\u0131n ba\u015f\u0131nda, d\u00fcnyan\u0131n ilk tamamen dijital bilgisayar\u0131 olan Electronic Numerical Integrator ve Computer&#8217;\u0131 (ENIAC) programlamalar\u0131 ve onar\u0131mlar\u0131 i\u00e7in ABD Ordusu taraf\u0131ndan 6 kad\u0131n se\u00e7ildi.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\">ENIAC 6 olarak bilinen kad\u0131nlar\u0131n listesi \u015f\u00f6yle:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-size: 14pt;\">Betty Jean Jennings Bartik<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 14pt;\">Frances Snyder Holberton<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 14pt;\">Ruth Lichterman Teitelbaum<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 14pt;\">Marlyn Wescoff Meltzer<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 14pt;\">Frances Bilas Spence<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-size: 14pt;\">Kathleen McNulty Mauchly Antonelli<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\">Bu 6 kad\u0131n\u0131n m\u00fcd\u00fcr\u00fc ise Adele Goldstine isminde bir kad\u0131nd\u0131 ve ENIAC&#8217;\u0131n el kitab\u0131n\u0131 bizzat yazd\u0131.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Ne yaz\u0131k ki ne &#8220;ENIAC Kad\u0131nlar\u0131&#8221; ne de bu kad\u0131nlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 hak ettikleri de\u011feri bir t\u00fcrl\u00fc g\u00f6remedi. Hatta bu isimler makinenin 50. y\u0131l\u0131 \u015ferefine d\u00fczenlenen etkinli\u011fe davet dahi edilmediler.<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong>&#8220;B\u00fcy\u00fckanne COBOL&#8221;<\/strong><\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-10422 size-full\" src=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Grace_Hopper_and_UNIVAC.jpg\" alt=\"Grace-Hopper-ve-UNIVAC\" width=\"513\" height=\"450\" srcset=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Grace_Hopper_and_UNIVAC.jpg 513w, https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Grace_Hopper_and_UNIVAC-300x263.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 513px) 100vw, 513px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\">Grace Hopper, bilgisayar programc\u0131l\u0131\u011f\u0131 konusunda bir \u00f6nc\u00fcd\u00fcr. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda ABD Donanmas\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken Mark 1 Bilgisayar\u0131na katk\u0131da bulundu. Grace daha sonra Mark 2 ve Mark 3 bilgisayarlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 ve ard\u0131ndan UNIVAC 1 ve 2&#8217;nin programlama geli\u015fimini y\u00f6netti.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\">Grace, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n genelinde &#8220;B\u00fcy\u00fckanne COBOL&#8221; olarak bilinmektedir. COBOL ismi ise Common Business-Oriented Language&#8217;den geliyor. <strong>COBOL&#8217;un tasar\u0131m\u0131nda rol ald\u0131\u011f\u0131 etkin rol ile Grace, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn en modern bilgisayar dillerinin esin kayna\u011f\u0131 haline gelmi\u015ftir.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Grace&#8217;nin \u00fcst\u00fcn hizmetlerinden dolay\u0131 kendisini 2016 y\u0131l\u0131nda (\u00f6l\u00fcm\u00fcnden hemen sonra) d\u00f6nemin Amerikan Ba\u015fkan\u0131 Obama taraf\u0131ndan Presidential Medal of Freedom (Ba\u015fkanl\u0131k \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Madalyas\u0131) verilmi\u015ftir.<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong>FORMAC &amp; Jean Sammet<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\">Jean Sammet, 1960&#8217;l\u0131 y\u0131llarda IBM taraf\u0131ndan bir programlama dili olarak kullan\u0131lan ve ayr\u0131ca sembolik matematik i\u00e7in kullan\u0131lan FORMAC&#8217;\u0131 geli\u015ftirdi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\">Jean, bu hizmetinin daha \u00f6ncesinde de Sylvania Electric Products&#8217;ta \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, Army Signal Corps i\u00e7in yap\u0131lan bir bilgisayar olan MOBIDIC i\u00e7in yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirmeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131. Jean ayr\u0131ca t\u0131pk\u0131 Grace Hopper gibi COBOL&#8217;un geli\u015fimi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong>Space Race\u2019nin Gizli Kahraman\u0131<\/strong><\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-10423 size-large\" src=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Katherine_Johnson_at_NASA_in_1966-812x1024.jpg\" alt=\"Katherine-Johnson-NASA-1966\" width=\"812\" height=\"1024\" srcset=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Katherine_Johnson_at_NASA_in_1966-812x1024.jpg 812w, https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Katherine_Johnson_at_NASA_in_1966-238x300.jpg 238w, https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Katherine_Johnson_at_NASA_in_1966-1170x1475.jpg 1170w, https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Katherine_Johnson_at_NASA_in_1966-585x738.jpg 585w, https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/Katherine_Johnson_at_NASA_in_1966.jpg 1200w\" sizes=\"(max-width: 812px) 100vw, 812px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\"><em>Hidden Figures<\/em> isimli film, Ulusal Havac\u0131l\u0131k&#8217;ta ve NASA&#8217;da \u00e7al\u0131\u015fan ve Afro-Amerikan bir matematik\u00e7i olan Katherine Coleman Goble Johnson&#8217;\u0131n hikayesini anlat\u0131yor. Katherine ilk olarak, NASA\u2019n\u0131n Virginia\u2019daki merkezinde, u\u00e7aklar\u0131n kara kutular\u0131ndaki verileri kullanarak hesaplamalar yap\u0131yor ve u\u00e7a\u011f\u0131n d\u00fc\u015fmeden \u00f6nceki g\u00fczerg\u00e2h\u0131n\u0131 belirliyordu. Daha sonra da erken NASA g\u00f6revleri de dahil olmak \u00fczere Merk\u00fcr Projesi&#8217;nde bir\u00e7ok teknik \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctt\u00fc. 1969&#8217;da Ay&#8217;a giden Apollo 11 u\u00e7u\u015funda da \u00e7al\u0131\u015fan Katherine, Space Shuttle program\u0131nda da aktif rol oynad\u0131.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\">D\u00fcnyan\u0131n y\u00f6r\u00fcngesine girip tur atmay\u0131 ba\u015faran ilk ABD astronotu olan J. Glenn, &#8220;Hesaplar\u0131n do\u011fru oldu\u011funu o k\u0131zdan duymazsam uzaya \u00e7\u0131kmam.&#8221; demi\u015fti. Ayr\u0131ca Ay\u2019a inen ilk insanlar olan N. Armstrong ve B. Aldrin\u2019in Ay\u2019a ini\u015fleriyle ilgili hesaplamalar\u0131 da Katherine yapt\u0131. Bu <strong>\u00fcst\u00fcn ba\u015far\u0131lar\u0131ndan dolay\u0131 Katherine de d\u00f6nemin Amerikan Ba\u015fkan\u0131 Obama taraf\u0131ndan 2015 y\u0131l\u0131nda Ba\u015fkanl\u0131k \u00d6zg\u00fcrl\u00fck Madalyas\u0131 verilmi\u015ftir.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong>\u0130nternetin Annesi<\/strong><\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Radia Perlman, 1985 y\u0131l\u0131nda Ethernet kullanarak \u00e7ok b\u00fcy\u00fck veri a\u011flar\u0131 olu\u015fturmay\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan Spanning Tree Protocol&#8217;\u00fc (STP) ke\u015ffetti.<\/span><\/strong><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\">Bu ba\u015far\u0131s\u0131 ile Radia &#8220;\u0130nternetin Annesi&#8221; olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131 fakat olduk\u00e7a m\u00fctevaz\u0131 \u015fekilde hi\u00e7 kimsenin bu s\u0131fat\u0131 hak edemeyece\u011fini s\u00f6yleyerek b\u00f6yle adland\u0131r\u0131lmay\u0131 reddetti.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\"><strong>Kad\u0131nlar\u0131n Ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 Unutmayal\u0131m ve Hat\u0131rlayal\u0131m<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 14pt;\">Bilgisayar konusunda kad\u0131nlar\u0131n bir\u00e7ok ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n oldu\u011funu art\u0131k biliyoruz. Peki buradan ne sonu\u00e7 \u00e7\u0131karmal\u0131y\u0131z? Cevap olduk\u00e7a basit. Sekt\u00f6r\u00fcm\u00fcze yapt\u0131klar\u0131 bu vazge\u00e7ilmez katk\u0131lardan dolay\u0131 kendilerine minnettar olmal\u0131y\u0131z ve yeni katk\u0131lar\u0131na a\u00e7\u0131k olmal\u0131y\u0131z.<\/span><\/p>\n<p><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Unutmamal\u0131y\u0131z ki bir bilgisayar ile oturum a\u00e7t\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, bir m\u00fczik dosyas\u0131n\u0131 oynatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman ya da herhangi bir cihaz \u00fczerinden WiFi ba\u011flant\u0131s\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman kad\u0131n bilim\u00a0insanlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 kullan\u0131yoruz.<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcm bilgisayarlar\u0131n arkas\u0131nda bir kad\u0131n\u0131n imzas\u0131 oldu\u011fu biliyor muydunuz? A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 biz bilmiyorduk. Neredeyse hepimizin \u015fahsi fikri, bilgisayarlar\u0131n olu\u015fumunun perde arkas\u0131nda bir erke\u011fin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":10422,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-10418","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10418","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10418"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10418\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10427,"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10418\/revisions\/10427"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10422"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10418"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10418"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10418"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}