{"id":15128,"date":"2025-12-23T10:50:49","date_gmt":"2025-12-23T07:50:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/?p=15128"},"modified":"2025-12-23T10:50:49","modified_gmt":"2025-12-23T07:50:49","slug":"ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/","title":{"rendered":"SSH \u00dczerinden Sunucu Y\u00f6netimi: Bilmeniz Gereken Temel Komutlar"},"content":{"rendered":"<p>Sunucu y\u00f6netimi, web sitelerinin ve uygulamalar\u0131n bel kemi\u011fidir. Bu y\u00f6netimin en g\u00fcvenli ve etkili yollar\u0131ndan biri ise SSH (Secure Shell) kullanmakt\u0131r. SSH, sunucunuza uzaktan, \u015fifrelenmi\u015f bir kanal \u00fczerinden ba\u011flanman\u0131z\u0131 ve komut sat\u0131r\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla tam kontrol sa\u011flaman\u0131z\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar. Grafik aray\u00fcz\u00fc olmayan bu sistem, ilk bak\u0131\u015fta korkutucu g\u00f6r\u00fcnebilir ancak temel komutlar\u0131 \u00f6\u011frendi\u011finizde, sunucu y\u00f6netiminin ne kadar h\u0131zl\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7 oldu\u011funu fark edeceksiniz. Bu makalede, sunucunuza SSH ile ba\u011fland\u0131ktan sonra bilmeniz gereken temel komutlar\u0131, en basit g\u00f6revlerden ba\u015flayarak ad\u0131m ad\u0131m ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_77 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-grey ez-toc-container-direction\">\n<p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">\u0130\u00e7erik Tablosu<\/p>\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-69d9ac5551d15\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\" id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-69d9ac5551d15\" aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#SSHa-Giris-ve-Temel-Kavramlar\" >SSH&#8217;a Giri\u015f ve Temel Kavramlar<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#SSH-Nedir-ve-Sunucu-Yonetimindeki-Rolu\" >SSH Nedir ve Sunucu Y\u00f6netimindeki Rol\u00fc<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#SSH-Baglantisi-Icin-Gerekli-Araclar\" >SSH Ba\u011flant\u0131s\u0131 \u0130\u00e7in Gerekli Ara\u00e7lar<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Sunucuya-Ilk-SSH-Baglantisinin-Kurulmasi\" >Sunucuya \u0130lk SSH Ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n Kurulmas\u0131<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Temel-Navigasyon-Komutlari-Sunucu-Icinde-Gezinme\" >Temel Navigasyon Komutlar\u0131: Sunucu \u0130\u00e7inde Gezinme<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Bulundugunuz-Dizini-Ogrenme-pwd\" >Bulundu\u011funuz Dizini \u00d6\u011frenme: pwd<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Dizin-Icerigini-Listeleme-ls\" >Dizin \u0130\u00e7eri\u011fini Listeleme: ls<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Dizin-Degistirme-cd\" >Dizin De\u011fi\u015ftirme: cd<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Dosya-ve-Dizin-Yonetimi-Olusturma-Silme-Tasima\" >Dosya ve Dizin Y\u00f6netimi: Olu\u015fturma, Silme, Ta\u015f\u0131ma<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-10\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Dizin-Olusturma-mkdir\" >Dizin Olu\u015fturma: mkdir<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-11\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Bos-Dosya-Yaratma-touch\" >Bo\u015f Dosya Yaratma: touch<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-12\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Dosya-ve-Dizin-Kopyalama-cp\" >Dosya ve Dizin Kopyalama: cp<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-13\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Dosya-ve-Dizinleri-Tasima-veya-Yeniden-Adlandirma-mv\" >Dosya ve Dizinleri Ta\u015f\u0131ma veya Yeniden Adland\u0131rma: mv<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-14\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Dosya-ve-Dizin-Silme-rm-ve-rmdir\" >Dosya ve Dizin Silme: rm ve rmdir<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-15\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Dosya-Icerigini-Goruntuleme-ve-Duzenleme\" >Dosya \u0130\u00e7eri\u011fini G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme ve D\u00fczenleme<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-16\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Dosya-Icerigini-Ekrana-Yazdirma-cat\" >Dosya \u0130\u00e7eri\u011fini Ekrana Yazd\u0131rma: cat<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-17\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Sayfa-Sayfa-Goruntuleme-less-ve-more\" >Sayfa Sayfa G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme: less ve more<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-18\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Komut-Satiri-Metin-Duzenleyicileri\" >Komut Sat\u0131r\u0131 Metin D\u00fczenleyicileri<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-19\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Izin-Permission-Yonetimi-Guvenligin-Temeli\" >\u0130zin (Permission) Y\u00f6netimi: G\u00fcvenli\u011fin Temeli<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-20\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Dosya-ve-Dizin-Izinlerini-Anlama-Okuma-Yazma-Calistirma\" >Dosya ve Dizin \u0130zinlerini Anlama (Okuma, Yazma, \u00c7al\u0131\u015ft\u0131rma)<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-21\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Izinleri-Goruntuleme-ls-l\" >\u0130zinleri G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme: ls -l<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-22\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Izinleri-Degistirme-chmod\" >\u0130zinleri De\u011fi\u015ftirme: chmod<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-23\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Dosya-ve-Dizin-Sahipligini-Degistirme-chown\" >Dosya ve Dizin Sahipli\u011fini De\u011fi\u015ftirme: chown<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-24\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Surec-Process-Yonetimi-Sunucunuzda-Neler-Oluyor\" >S\u00fcre\u00e7 (Process) Y\u00f6netimi: Sunucunuzda Neler Oluyor?<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-25\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Calisan-Surecleri-Listeleme-ps\" >\u00c7al\u0131\u015fan S\u00fcre\u00e7leri Listeleme: ps<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-26\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Sistem-Kaynaklarini-Canli-Izleme-top-ve-htop\" >Sistem Kaynaklar\u0131n\u0131 Canl\u0131 \u0130zleme: top ve htop<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-27\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Surecleri-Durdurma-ve-Sonlandirma-kill\" >S\u00fcre\u00e7leri Durdurma ve Sonland\u0131rma: kill<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-28\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Sistem-Bilgisi-ve-Kaynak-Izleme\" >Sistem Bilgisi ve Kaynak \u0130zleme<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-29\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Disk-Alani-Kullanimini-Kontrol-Etme-df-h\" >Disk Alan\u0131 Kullan\u0131m\u0131n\u0131 Kontrol Etme: df -h<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-30\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Dosya-ve-Dizinlerin-Boyutunu-Ogrenme-du-sh\" >Dosya ve Dizinlerin Boyutunu \u00d6\u011frenme: du -sh<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-31\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Bellek-RAM-Kullanimini-Goruntuleme-free-m\" >Bellek (RAM) Kullan\u0131m\u0131n\u0131 G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme: free -m<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-32\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Sunucunun-Calisma-Suresini-Gorme-uptime\" >Sunucunun \u00c7al\u0131\u015fma S\u00fcresini G\u00f6rme: uptime<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-33\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Ag-Network-Komutlari\" >A\u011f (Network) Komutlar\u0131<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-34\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Ag-Arayuzu-Bilgilerini-Goruntuleme-ip-addr-veya-ifconfig\" >A\u011f Aray\u00fcz\u00fc Bilgilerini G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme: ip addr veya ifconfig<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-35\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Ag-Baglantisini-Test-Etme-ping\" >A\u011f Ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 Test Etme: ping<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-36\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Internetten-Dosya-Indirme-wget-ve-curl\" >\u0130nternetten Dosya \u0130ndirme: wget ve curl<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-37\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Arama-Arsivleme-ve-Sikistirma\" >Arama, Ar\u015fivleme ve S\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-38\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Dosya-Sisteminde-Dosya-ve-Dizin-Arama-find\" >Dosya Sisteminde Dosya ve Dizin Arama: find<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-39\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Dosya-Icinde-Metin-Arama-grep\" >Dosya \u0130\u00e7inde Metin Arama: grep<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-40\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Dosyalari-Arsivleme-ve-Sikistirma-tar\" >Dosyalar\u0131 Ar\u015fivleme ve S\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma: tar<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-41\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Zip-Formatinda-Sikistirma-ve-Acma-zip-ve-unzip\" >Zip Format\u0131nda S\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma ve A\u00e7ma: zip ve unzip<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-42\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Yetkilendirme-ve-Sistem-Yonetimi\" >Yetkilendirme ve Sistem Y\u00f6netimi<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-43\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Yonetici-Root-Yetkisiyle-Komut-Calistirma-sudo\" >Y\u00f6netici (Root) Yetkisiyle Komut \u00c7al\u0131\u015ft\u0131rma: sudo<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-44\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Kullanici-Degistirme-su\" >Kullan\u0131c\u0131 De\u011fi\u015ftirme: su<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-45\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Paket-Yonetimi-ile-Yazilim-Kurma-ve-Guncelleme\" >Paket Y\u00f6netimi ile Yaz\u0131l\u0131m Kurma ve G\u00fcncelleme<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-46\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Guvenli-SSH-Kullanimi-Icin-Ipuclari\" >G\u00fcvenli SSH Kullan\u0131m\u0131 \u0130\u00e7in \u0130pu\u00e7lar\u0131<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-47\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#SSH-Anahtar-Key-Kullanarak-Parolasiz-Giris\" >SSH Anahtar (Key) Kullanarak Parolas\u0131z Giri\u015f<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-48\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Varsayilan-SSH-Portunu-Degistirme\" >Varsay\u0131lan SSH Portunu De\u011fi\u015ftirme<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-49\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Root-Kullanicisinin-SSH-Girisini-Kisitlama\" >Root Kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n SSH Giri\u015fini K\u0131s\u0131tlama<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-50\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/ssh-uzerinden-sunucu-yonetimi-bilmeniz-gereken-temel-komutlar\/#Sunucu-Yonetimi-ve-Hosting-Hizmetleri-Icin-Neden-IHS-Telekomu-Tercih-Etmelisiniz\" >Sunucu Y\u00f6netimi ve Hosting Hizmetleri \u0130\u00e7in Neden \u0130HS Telekom&#8217;u Tercih Etmelisiniz?<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"SSHa-Giris-ve-Temel-Kavramlar\"><\/span>SSH&#8217;a Giri\u015f ve Temel Kavramlar<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Sunucu y\u00f6netimine ba\u015flarken ilk ad\u0131m, SSH&#8217;\u0131n ne oldu\u011funu ve neden bu kadar \u00f6nemli oldu\u011funu anlamakt\u0131r. SSH, sunucunuzla sizin aran\u0131zda g\u00fcvenli bir ileti\u015fim k\u00f6pr\u00fcs\u00fc kurar. Bu b\u00f6l\u00fcmde, SSH&#8217;\u0131n temellerini, ba\u011flant\u0131 i\u00e7in hangi ara\u00e7lara ihtiyac\u0131n\u0131z oldu\u011funu ve ilk ba\u011flant\u0131n\u0131z\u0131 nas\u0131l kuraca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 \u00f6\u011freneceksiniz.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"SSH-Nedir-ve-Sunucu-Yonetimindeki-Rolu\"><\/span>SSH Nedir ve Sunucu Y\u00f6netimindeki Rol\u00fc<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>SSH, yani Secure Shell, a\u011f \u00fczerindeki iki bilgisayar\u0131n, \u00f6zellikle de bir istemci ile bir sunucunun, g\u00fcvenli bir \u015fekilde ileti\u015fim kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir a\u011f protokol\u00fcd\u00fcr. T\u00fcm veri ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde \u015fifreleyerek, d\u0131\u015far\u0131dan dinlemelere ve yetkisiz eri\u015fimlere kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flar. Sunucu y\u00f6netiminde SSH&#8217;\u0131n rol\u00fc kritiktir; dosya transferinden yaz\u0131l\u0131m g\u00fcncellemelerine, sistem kaynaklar\u0131n\u0131 izlemekten g\u00fcvenlik ayarlar\u0131n\u0131 yap\u0131land\u0131rmaya kadar neredeyse t\u00fcm y\u00f6netimsel g\u00f6revler SSH \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015ftirilir. K\u0131sacas\u0131, SSH, sunucunuzun &#8220;anahtar\u0131&#8221; gibidir; g\u00fcvenli, do\u011frudan ve tam kontrol imkan\u0131 sunar.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"SSH-Baglantisi-Icin-Gerekli-Araclar\"><\/span>SSH Ba\u011flant\u0131s\u0131 \u0130\u00e7in Gerekli Ara\u00e7lar<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>SSH ba\u011flant\u0131s\u0131 kurmak i\u00e7in i\u015fletim sisteminize uygun bir istemci programa ihtiyac\u0131n\u0131z vard\u0131r. Neyse ki, \u00e7o\u011fu modern i\u015fletim sistemi bu ara\u00e7lar\u0131 yerle\u015fik olarak sunar veya kolayca eri\u015filebilir hale getirir.<\/p>\n<h4>Windows \u0130\u00e7in (PuTTY, Windows Terminal)<\/h4>\n<p>Windows kullan\u0131c\u0131lar\u0131 i\u00e7in en pop\u00fcler ve uzun s\u00fcredir kullan\u0131lan SSH istemcisi PuTTY&#8217;dir. \u00dccretsiz, hafif ve kullan\u0131m\u0131 kolay olan PuTTY, sunucu IP adresinizi ve port numaran\u0131z\u0131 girerek h\u0131zl\u0131ca ba\u011flant\u0131 kurman\u0131za olanak tan\u0131r. Alternatif olarak, Windows 10 ve 11 ile birlikte gelen modern Windows Terminal, sekmeli yap\u0131s\u0131 ve \u00f6zelle\u015ftirilebilir aray\u00fcz\u00fc ile do\u011frudan SSH komutlar\u0131n\u0131 destekler, bu da onu g\u00fc\u00e7l\u00fc bir se\u00e7enek haline getirir.<\/p>\n<h4>macOS ve Linux \u0130\u00e7in (Terminal)<\/h4>\n<p>macOS ve hemen hemen t\u00fcm Linux da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131, SSH istemcisini &#8220;Terminal&#8221; uygulamas\u0131 i\u00e7inde yerle\u015fik olarak sunar. Bu i\u015fletim sistemlerinde ek bir yaz\u0131l\u0131m kurman\u0131za gerek yoktur. Sadece Terminal&#8217;i a\u00e7\u0131p standart SSH komutunu yazarak sunucunuza an\u0131nda ba\u011flanabilirsiniz. Bu entegrasyon, geli\u015ftiriciler ve sistem y\u00f6neticileri i\u00e7in i\u015f ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 olduk\u00e7a basitle\u015ftirir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sunucuya-Ilk-SSH-Baglantisinin-Kurulmasi\"><\/span>Sunucuya \u0130lk SSH Ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n Kurulmas\u0131<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Gerekli araca sahip oldu\u011funuza g\u00f6re, ilk ba\u011flant\u0131y\u0131 kurma zaman\u0131 geldi. Ba\u011flant\u0131 i\u00e7in temel olarak \u00fc\u00e7 bilgiye ihtiyac\u0131n\u0131z var: sunucunuzun IP adresi (veya alan ad\u0131), SSH kullan\u0131c\u0131 ad\u0131n\u0131z ve \u015fifreniz. Terminal veya PuTTY gibi bir komut sat\u0131r\u0131 arac\u0131 a\u00e7arak a\u015fa\u011f\u0131daki komutu kendi bilgilerinizle de\u011fi\u015ftirerek girin:<\/p>\n<p><code>ssh kullanici_adi@sunucu_ip_adresi<\/code><\/p>\n<p>Enter tu\u015funa bast\u0131ktan sonra, sunucuya ilk kez ba\u011flan\u0131yorsan\u0131z, sunucunun kimli\u011fini do\u011frulaman\u0131z\u0131 isteyen bir uyar\u0131 al\u0131rs\u0131n\u0131z. &#8220;yes&#8221; yaz\u0131p devam etti\u011finizde bu anahtar bilgisayar\u0131n\u0131za kaydedilir. Ard\u0131ndan \u015fifreniz istenir. \u015eifrenizi yazarken ekranda karakterlerin g\u00f6r\u00fcnmemesi normal bir g\u00fcvenlik \u00f6nlemidir. \u015eifrenizi do\u011fru girdikten sonra, sunucunun komut sat\u0131r\u0131na eri\u015fmi\u015f olacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Temel-Navigasyon-Komutlari-Sunucu-Icinde-Gezinme\"><\/span>Temel Navigasyon Komutlar\u0131: Sunucu \u0130\u00e7inde Gezinme<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Sunucuya ba\u015far\u0131yla ba\u011fland\u0131n\u0131z, peki \u015fimdi ne olacak? \u0130lk olarak, bir dosya sistemi i\u00e7inde oldu\u011funuzu ve t\u0131pk\u0131 bilgisayar\u0131n\u0131zdaki klas\u00f6rler gibi dizinler aras\u0131nda gezinmeniz gerekti\u011fini bilmelisiniz. Bu b\u00f6l\u00fcm, sunucu i\u00e7inde kaybolmadan hareket etmenizi sa\u011flayacak temel navigasyon komutlar\u0131na odaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Bulundugunuz-Dizini-Ogrenme-pwd\"><\/span>Bulundu\u011funuz Dizini \u00d6\u011frenme: pwd<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Sunucu i\u00e7inde gezinirken nerede oldu\u011funuzu kaybetmek kolayd\u0131r. `pwd` (print working directory &#8211; \u00e7al\u0131\u015fma dizinini yazd\u0131r) komutu tam da bu i\u015fe yarar. Komutu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, mevcut olarak i\u00e7inde bulundu\u011funuz dizinin tam yolunu ekrana basar. \u00d6rne\u011fin, `\/home\/kullanici\/public_html` gibi bir \u00e7\u0131kt\u0131, o anki konumunuzu size net bir \u015fekilde g\u00f6sterir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dizin-Icerigini-Listeleme-ls\"><\/span>Dizin \u0130\u00e7eri\u011fini Listeleme: ls<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Bir dizinin i\u00e7inde hangi dosya ve klas\u00f6rlerin oldu\u011funu g\u00f6rmek i\u00e7in `ls` (list) komutunu kullan\u0131rs\u0131n\u0131z. Bu komut, bulundu\u011funuz dizindeki i\u00e7eri\u011fi basit bir liste halinde s\u0131ralar. Bu, bir <a href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/web-sitesi-nasil-yapilir\/\">web sitesi<\/a> dosyalar\u0131n\u0131 kontrol ederken veya belirli bir dosyay\u0131 ararken en s\u0131k kullanaca\u011f\u0131n\u0131z komutlardan biridir.<\/p>\n<h4>Detayl\u0131 ve Gizli Dosyalar\u0131 G\u00f6sterme: ls -la<\/h4>\n<p>`ls` komutunu ek parametrelerle daha g\u00fc\u00e7l\u00fc hale getirebilirsiniz. `ls -la` komutu, standart listeden \u00e7ok daha fazla bilgi sunar. `-l` parametresi, dosya izinleri, sahibi, boyutu ve son de\u011fi\u015ftirilme tarihi gibi detaylar\u0131 i\u00e7eren uzun bir liste format\u0131 sunar. `-a` parametresi ise, isimleri nokta ile ba\u015flayan ve normalde gizli olan dosyalar\u0131 (\u00f6rne\u011fin, `.htaccess`) da g\u00f6sterir. Bu komut, bir dizinin i\u00e7eri\u011fini t\u00fcm detaylar\u0131yla analiz etmek i\u00e7in vazge\u00e7ilmezdir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dizin-Degistirme-cd\"><\/span>Dizin De\u011fi\u015ftirme: cd<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Dizinler aras\u0131nda gezinmek i\u00e7in `cd` (change directory &#8211; dizin de\u011fi\u015ftir) komutu kullan\u0131l\u0131r. T\u0131pk\u0131 bir klas\u00f6re \u00e7ift t\u0131klamak gibi, `cd` komutundan sonra gitmek istedi\u011finiz dizinin ad\u0131n\u0131 yazars\u0131n\u0131z. \u00d6rne\u011fin, bulundu\u011funuz dizinde &#8220;images&#8221; ad\u0131nda bir klas\u00f6r varsa, `cd images` komutu sizi o klas\u00f6r\u00fcn i\u00e7ine g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n<h4>Bir \u00dcst Dizine Ge\u00e7me: cd ..<\/h4>\n<p>\u0130\u00e7ine girdi\u011finiz bir dizinden bir \u00fcst seviyeye geri \u00e7\u0131kmak i\u00e7in `cd ..` komutunu kullan\u0131rs\u0131n\u0131z. \u0130ki nokta (`..`), her zaman bir \u00fcst dizini temsil eden \u00f6zel bir karakterdir. Bu komut, dosya sisteminde yukar\u0131 do\u011fru hareket etmenizi sa\u011flar.<\/p>\n<h4>Kullan\u0131c\u0131 Ana Dizinine D\u00f6nme: cd ~<\/h4>\n<p>Sunucudaki dosya sisteminin ne kadar derininde olursan\u0131z olun, her kullan\u0131c\u0131n\u0131n bir &#8220;ana dizini&#8221; (home directory) vard\u0131r. `cd ~` komutu, nerede olursan\u0131z olun sizi an\u0131nda kendi ana dizininize geri g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Tilde (~) karakteri, ana dizininizin bir k\u0131sayoludur. Bu, \u00f6zellikle yolunuzu kaybetti\u011finizde veya h\u0131zl\u0131ca ba\u015flang\u0131\u00e7 noktan\u0131za d\u00f6nmek istedi\u011finizde \u00e7ok kullan\u0131\u015fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dosya-ve-Dizin-Yonetimi-Olusturma-Silme-Tasima\"><\/span>Dosya ve Dizin Y\u00f6netimi: Olu\u015fturma, Silme, Ta\u015f\u0131ma<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Sunucu y\u00f6netimi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde dosya ve dizinleri (klas\u00f6rleri) y\u00f6netmekle ilgilidir. Yeni bir proje i\u00e7in klas\u00f6r olu\u015fturmak, yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131n\u0131 kopyalamak veya gereksiz log dosyalar\u0131n\u0131 silmek gibi i\u015flemler, temel dosya y\u00f6netimi komutlar\u0131 ile kolayca yap\u0131labilir. Bu b\u00f6l\u00fcmde, dosya ve dizinlerle \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in en temel komutlar\u0131 \u00f6\u011freneceksiniz.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dizin-Olusturma-mkdir\"><\/span>Dizin Olu\u015fturma: mkdir<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Yeni bir dizin veya klas\u00f6r olu\u015fturmak i\u00e7in `mkdir` (make directory &#8211; dizin yap) komutu kullan\u0131l\u0131r. Komutun ard\u0131ndan olu\u015fturmak istedi\u011finiz dizinin ad\u0131n\u0131 belirtmeniz yeterlidir. \u00d6rne\u011fin, `mkdir yedekler` komutu, bulundu\u011funuz konumda &#8220;yedekler&#8221; ad\u0131nda yeni bir dizin yarat\u0131r.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Bos-Dosya-Yaratma-touch\"><\/span>Bo\u015f Dosya Yaratma: touch<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Bazen sadece bo\u015f bir dosyaya ihtiyac\u0131n\u0131z olur. `touch` komutu, belirtilen isimde bo\u015f bir dosya olu\u015fturur. E\u011fer ayn\u0131 isimde bir dosya zaten varsa, `touch` komutu o dosyan\u0131n son de\u011fi\u015ftirilme tarihini g\u00fcnceller. \u00d6rne\u011fin, `touch index.html` komutu ile yeni bir HTML dosyas\u0131 olu\u015fturabilirsiniz.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dosya-ve-Dizin-Kopyalama-cp\"><\/span>Dosya ve Dizin Kopyalama: cp<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>`cp` (copy &#8211; kopyala) komutu, dosya ve dizinleri bir yerden ba\u015fka bir yere kopyalamak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Temel kullan\u0131m\u0131 `cp kaynak hedef` \u015feklindedir. \u00d6rne\u011fin, `cp config.php config.bak.php` komutu, &#8220;config.php&#8221; dosyas\u0131n\u0131n bir yede\u011fini ayn\u0131 dizin i\u00e7inde olu\u015fturur.<\/p>\n<h4>Bir Dizini \u0130\u00e7eri\u011fiyle Kopyalama: cp -r<\/h4>\n<p>Standart `cp` komutu sadece tekil dosyalar\u0131 kopyalar. Bir dizini ve i\u00e7indeki t\u00fcm dosya ve alt dizinleri kopyalamak i\u00e7in `-r` (recursive &#8211; \u00f6zyinelemeli) parametresini kullanman\u0131z gerekir. `cp -r proje\/ yedek\/proje\/` komutu, &#8220;proje&#8221; dizinini t\u00fcm i\u00e7eri\u011fiyle birlikte &#8220;yedek&#8221; dizininin i\u00e7ine kopyalar.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dosya-ve-Dizinleri-Tasima-veya-Yeniden-Adlandirma-mv\"><\/span>Dosya ve Dizinleri Ta\u015f\u0131ma veya Yeniden Adland\u0131rma: mv<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>`mv` (move &#8211; ta\u015f\u0131) komutu iki temel i\u015flevi yerine getirir: dosya\/dizin ta\u015f\u0131ma ve yeniden adland\u0131rma. Bir dosyay\u0131 farkl\u0131 bir dizine ta\u015f\u0131mak i\u00e7in `mv dosya.txt \/hedef\/dizin\/` \u015feklinde kullan\u0131l\u0131r. Bir dosyay\u0131 yeniden adland\u0131rmak i\u00e7in ise hedef olarak yeni bir isim belirtilir: `mv eski_isim.txt yeni_isim.txt`. Her iki i\u015flem i\u00e7in de ayn\u0131 komutun kullan\u0131lmas\u0131 olduk\u00e7a pratiktir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dosya-ve-Dizin-Silme-rm-ve-rmdir\"><\/span>Dosya ve Dizin Silme: rm ve rmdir<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Dosyalar\u0131 silmek i\u00e7in `rm` (remove &#8211; kald\u0131r) komutu kullan\u0131l\u0131r. `rm gereksiz_dosya.log` komutu belirtilen dosyay\u0131 kal\u0131c\u0131 olarak siler. Dizinleri silmek i\u00e7in ise `rmdir` (remove directory &#8211; dizin kald\u0131r) komutu kullan\u0131l\u0131r, ancak `rmdir` sadece bo\u015f dizinleri silebilir. `rm` komutu son derece g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr ve silinen dosyalar genellikle geri al\u0131namaz, bu y\u00fczden dikkatli kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle <a href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wordpress-hosting-kampanyasi\/\">WordPress hosting<\/a> gibi bir ortamda yanl\u0131\u015f bir dosyay\u0131 silmek sitenizin \u00e7\u00f6kmesine neden olabilir.<\/p>\n<h4>Bir Dizini \u0130\u00e7eri\u011fiyle Birlikte Silme: rm -r<\/h4>\n<p>\u0130\u00e7i dolu bir dizini ve i\u00e7indeki her \u015feyi tek seferde silmek i\u00e7in `rm -r dizin_adi` komutu kullan\u0131l\u0131r. `-r` parametresi, dizinin i\u00e7indeki t\u00fcm dosya ve alt dizinlerin silinmesini sa\u011flar. Bu komut \u00e7ok tehlikeli olabilir, \u00e7\u00fcnk\u00fc yanl\u0131\u015fl\u0131kla \u00f6nemli bir dizini silebilirsiniz. `rm -r \/` gibi bir komut, t\u00fcm sisteminizi silebilir, bu nedenle bu komutu kullanmadan \u00f6nce iki kez d\u00fc\u015f\u00fcnmek hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dosya-Icerigini-Goruntuleme-ve-Duzenleme\"><\/span>Dosya \u0130\u00e7eri\u011fini G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme ve D\u00fczenleme<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Sunucudaki dosyalar\u0131 y\u00f6netmek sadece onlar\u0131 olu\u015fturmak, silmek veya ta\u015f\u0131makla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Genellikle log dosyalar\u0131n\u0131 kontrol etmeniz, yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131n\u0131 okuman\u0131z veya k\u00fc\u00e7\u00fck metin d\u00fczenlemeleri yapman\u0131z gerekir. SSH, bu i\u015flemleri do\u011frudan komut sat\u0131r\u0131 \u00fczerinden yapman\u0131za olanak tan\u0131yan g\u00fc\u00e7l\u00fc ara\u00e7lar sunar.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dosya-Icerigini-Ekrana-Yazdirma-cat\"><\/span>Dosya \u0130\u00e7eri\u011fini Ekrana Yazd\u0131rma: cat<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>`cat` (concatenate &#8211; birle\u015ftir) komutu, en temel dosya g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme arac\u0131d\u0131r. Bir dosyan\u0131n t\u00fcm i\u00e7eri\u011fini standart \u00e7\u0131kt\u0131ya, yani terminal ekran\u0131n\u0131za yazd\u0131r\u0131r. K\u0131sa yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131n\u0131 veya k\u00fc\u00e7\u00fck metin dosyalar\u0131n\u0131 h\u0131zl\u0131ca g\u00f6zden ge\u00e7irmek i\u00e7in idealdir. `cat config.php` komutu, dosyan\u0131n tamam\u0131n\u0131 ekrana d\u00f6ker. Ancak \u00e7ok uzun dosyalar i\u00e7in kullan\u0131\u015fl\u0131 de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc metin ekrandan h\u0131zla ak\u0131p gider.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sayfa-Sayfa-Goruntuleme-less-ve-more\"><\/span>Sayfa Sayfa G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme: less ve more<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Uzun dosyalar\u0131n i\u00e7eri\u011fini kontrol etmek i\u00e7in `cat` yerine `less` veya `more` komutlar\u0131 kullan\u0131l\u0131r. Bu iki komut, dosya i\u00e7eri\u011fini sayfa sayfa g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemenizi sa\u011flayan &#8220;pager&#8221; (sayfalay\u0131c\u0131) programlard\u0131r. `less dosya.log` komutunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, dosyan\u0131n ilk sayfas\u0131 ekranda belirir. Ok tu\u015flar\u0131 ile a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 gezinebilir, arama yapabilir ve &#8216;q&#8217; tu\u015funa basarak \u00e7\u0131kabilirsiniz. `less`, `more` komutuna g\u00f6re daha modern ve esnektir, bu nedenle genellikle tercih edilir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Komut-Satiri-Metin-Duzenleyicileri\"><\/span>Komut Sat\u0131r\u0131 Metin D\u00fczenleyicileri<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Bazen dosyalar\u0131 sadece g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemek yetmez, i\u00e7eriklerini de d\u00fczenlemek gerekir. SSH oturumlar\u0131 i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f, grafik aray\u00fcz\u00fc olmayan metin d\u00fczenleyicileri bu noktada devreye girer. En yayg\u0131n kullan\u0131lan iki d\u00fczenleyici `nano` ve `vim`&#8217;dir.<\/p>\n<h4>nano ile Kolay Metin D\u00fczenleme<\/h4>\n<p>`nano`, yeni ba\u015flayanlar i\u00e7in ideal olan, kullan\u0131c\u0131 dostu bir metin d\u00fczenleyicisidir. `nano dosya.html` komutu ile bir dosyay\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, ekran\u0131n alt\u0131nda `^X Exit` (\u00c7\u0131k\u0131\u015f), `^O Write Out` (Kaydet) gibi temel komutlar\u0131 g\u00f6steren bir men\u00fc belirir. Bu men\u00fc sayesinde komutlar\u0131 ezberlemenize gerek kalmaz. Basit, h\u0131zl\u0131 ve etkilidir.<\/p>\n<h4>vim ile Geli\u015fmi\u015f Metin D\u00fczenleme<\/h4>\n<p>`vim`, \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve yetenekli ancak \u00f6\u011frenme e\u011frisi daha dik olan bir metin d\u00fczenleyicisidir. Farkl\u0131 modlarda (komut modu, ekleme modu vb.) \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve tamamen klavye k\u0131sayollar\u0131na dayan\u0131r. Tecr\u00fcbeli geli\u015ftiriciler ve sistem y\u00f6neticileri taraf\u0131ndan, verimlili\u011fi ve esnekli\u011fi nedeniyle s\u0131k\u00e7a tercih edilir. `vim`&#8217;i \u00f6\u011frenmek zaman alsa da, ustala\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131zda metin d\u00fczenleme h\u0131z\u0131n\u0131z\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131rabilir.<\/p>\n<div class=\"karsilastirma\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>\u00d6zellik<\/th>\n<th>nano<\/th>\n<th>vim<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td><strong>Kullan\u0131m Kolayl\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/td>\n<td>\u00c7ok kolay, yeni ba\u015flayanlar i\u00e7in ideal<\/td>\n<td>Zor, \u00f6\u011frenme e\u011frisi dik<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>Komutlar<\/strong><\/td>\n<td>Ekran\u0131n alt\u0131nda s\u00fcrekli g\u00f6r\u00fcn\u00fcr<\/td>\n<td>Ezberlenmesi gereken modlar ve k\u0131sayollar<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>Yetenekler<\/strong><\/td>\n<td>Temel metin d\u00fczenleme<\/td>\n<td>Geli\u015fmi\u015f metin d\u00fczenleme, makrolar, eklentiler<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>Hedef Kitle<\/strong><\/td>\n<td>H\u0131zl\u0131 d\u00fczenleme yapmak isteyen herkes<\/td>\n<td>Geli\u015ftiriciler, sistem y\u00f6neticileri<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Izin-Permission-Yonetimi-Guvenligin-Temeli\"><\/span>\u0130zin (Permission) Y\u00f6netimi: G\u00fcvenli\u011fin Temeli<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Linux tabanl\u0131 sistemlerde her dosya ve dizinin kimin taraf\u0131ndan okunabilece\u011fini, yaz\u0131labilece\u011fini ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilece\u011fini belirleyen bir izin sistemi bulunur. Bu izinler, sunucu g\u00fcvenli\u011finin temel ta\u015flar\u0131ndan biridir. \u0130zinleri do\u011fru bir \u015fekilde y\u00f6netmek, yetkisiz eri\u015fimleri \u00f6nler ve web sitenizin veya uygulaman\u0131z\u0131n sorunsuz \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu b\u00f6l\u00fcmde, dosya izinlerini nas\u0131l anlayaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ve y\u00f6netece\u011finizi \u00f6\u011freneceksiniz.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dosya-ve-Dizin-Izinlerini-Anlama-Okuma-Yazma-Calistirma\"><\/span>Dosya ve Dizin \u0130zinlerini Anlama (Okuma, Yazma, \u00c7al\u0131\u015ft\u0131rma)<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Her dosya i\u00e7in \u00fc\u00e7 temel izin t\u00fcr\u00fc vard\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li><b>Okuma (Read &#8211; r):<\/b> Dosyan\u0131n i\u00e7eri\u011fini g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme izni. Dizinler i\u00e7in ise i\u00e7indeki dosyalar\u0131 listeleme izni.<\/li>\n<li><b>Yazma (Write &#8211; w):<\/b> Dosyan\u0131n i\u00e7eri\u011fini de\u011fi\u015ftirme veya silme izni. Dizinler i\u00e7in ise i\u00e7inde yeni dosya\/dizin olu\u015fturma veya silme izni.<\/li>\n<li><b>\u00c7al\u0131\u015ft\u0131rma (Execute &#8211; x):<\/b> Dosyan\u0131n bir program veya script gibi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na izin verir. Dizinler i\u00e7in ise o dizine `cd` komutu ile girme izni.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu izinler \u00fc\u00e7 farkl\u0131 kullan\u0131c\u0131 kategorisi i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 tan\u0131mlan\u0131r: Dosyan\u0131n <b>sahibi (owner)<\/b>, dosyan\u0131n ait oldu\u011fu <b>grup (group)<\/b> ve geri kalan herkes <b>(others)<\/b>.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Izinleri-Goruntuleme-ls-l\"><\/span>\u0130zinleri G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme: ls -l<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Bir dosyan\u0131n veya dizinin izinlerini g\u00f6rmek i\u00e7in daha \u00f6nce \u00f6\u011frendi\u011fimiz `ls -l` komutunu kullan\u0131r\u0131z. Komutun \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131n en solundaki `-rwxr-xr&#8211;` gibi g\u00f6r\u00fcnen 10 karakterlik k\u0131s\u0131m izinleri belirtir. \u0130lk karakter dosya tipini ( `-` dosya, `d` dizin), sonraki \u00fc\u00e7 karakter sahibin (owner) izinlerini, sonraki \u00fc\u00e7 karakter grubun (group) izinlerini ve son \u00fc\u00e7 karakter de di\u011ferlerinin (others) izinlerini g\u00f6sterir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Izinleri-Degistirme-chmod\"><\/span>\u0130zinleri De\u011fi\u015ftirme: chmod<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Dosya ve dizin izinlerini de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in `chmod` (change mode &#8211; mod de\u011fi\u015ftir) komutu kullan\u0131l\u0131r. \u0130zinler iki \u015fekilde de\u011fi\u015ftirilebilir: sembolik veya say\u0131sal (oktal) y\u00f6ntemle. \u00d6rne\u011fin, bir script dosyas\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir yapmak i\u00e7in `chmod +x script.sh` komutu kullan\u0131l\u0131r. Daha yayg\u0131n olan say\u0131sal y\u00f6ntemde ise her izin bir say\u0131ya kar\u015f\u0131l\u0131k gelir (r=4, w=2, x=1). `chmod 755 dosya_adi` komutu, sahibe t\u00fcm izinleri (4+2+1=7), gruba ve di\u011ferlerine ise okuma ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma (4+1=5) izni verir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dosya-ve-Dizin-Sahipligini-Degistirme-chown\"><\/span>Dosya ve Dizin Sahipli\u011fini De\u011fi\u015ftirme: chown<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Bazen bir dosyan\u0131n veya dizinin sahibini de\u011fi\u015ftirmeniz gerekebilir. Bu i\u015flem i\u00e7in `chown` (change owner &#8211; sahip de\u011fi\u015ftir) komutu kullan\u0131l\u0131r. `chown yeni_kullanici:yeni_grup dosya_adi` komutu ile hem dosyan\u0131n sahibini hem de grubunu ayn\u0131 anda de\u011fi\u015ftirebilirsiniz. Bu komut genellikle sadece root (y\u00f6netici) kullan\u0131c\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan kullan\u0131labilir ve sunucu yap\u0131land\u0131rmas\u0131nda \u00f6nemli bir rol oynar.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Surec-Process-Yonetimi-Sunucunuzda-Neler-Oluyor\"><\/span>S\u00fcre\u00e7 (Process) Y\u00f6netimi: Sunucunuzda Neler Oluyor?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Sunucunuzda her an bir\u00e7ok program ve hizmet arka planda \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fan programlara &#8220;s\u00fcre\u00e7&#8221; (process) denir. Sunucunun performans\u0131n\u0131 izlemek, kaynak t\u00fcketen bir uygulamay\u0131 bulmak veya yan\u0131t vermeyen bir program\u0131 sonland\u0131rmak i\u00e7in s\u00fcre\u00e7leri nas\u0131l y\u00f6netece\u011finizi bilmeniz gerekir. Bu b\u00f6l\u00fcm, sunucunuzdaki aktif s\u00fcre\u00e7leri listeleme, izleme ve kontrol etme komutlar\u0131n\u0131 kapsar.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Calisan-Surecleri-Listeleme-ps\"><\/span>\u00c7al\u0131\u015fan S\u00fcre\u00e7leri Listeleme: ps<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>`ps` (process status &#8211; s\u00fcre\u00e7 durumu) komutu, o anki oturumunuzda \u00e7al\u0131\u015fan s\u00fcre\u00e7leri listelemek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Tek ba\u015f\u0131na kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda s\u0131n\u0131rl\u0131 bilgi verse de, parametrelerle birlikte sunucudaki t\u00fcm aktiviteyi g\u00f6rmenizi sa\u011flar.<\/p>\n<h4>T\u00fcm S\u00fcre\u00e7leri Detayl\u0131 G\u00f6sterme: ps aux<\/h4>\n<p>`ps aux` komutu, sunucuda \u00e7al\u0131\u015fan t\u00fcm s\u00fcre\u00e7leri, sahiplerini, CPU ve bellek kullan\u0131m y\u00fczdelerini, ba\u015flang\u0131\u00e7 zamanlar\u0131n\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 komutu detayl\u0131 bir \u015fekilde g\u00f6sterir. Bu komut, sunucuda neler olup bitti\u011fini anl\u0131k olarak g\u00f6rmek ve anormal bir aktiviteyi tespit etmek i\u00e7in \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7t\u0131r. \u00d6zellikle <a href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/sunucu-optimizasyonu-maksimum-performans-icin-en-iyi-ipuclari\/\">sunucu optimizasyonu<\/a> yaparken hangi s\u00fcrecin ne kadar kaynak t\u00fcketti\u011fini analiz etmek i\u00e7in s\u0131k\u00e7a kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sistem-Kaynaklarini-Canli-Izleme-top-ve-htop\"><\/span>Sistem Kaynaklar\u0131n\u0131 Canl\u0131 \u0130zleme: top ve htop<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>`top` komutu, sistem kaynaklar\u0131n\u0131n (CPU, RAM) kullan\u0131m\u0131n\u0131 ve en \u00e7ok kaynak t\u00fcketen s\u00fcre\u00e7leri canl\u0131 olarak g\u00f6steren bir terminal uygulamas\u0131d\u0131r. S\u00fcrekli g\u00fcncellenen bu liste, sunucu performans\u0131n\u0131 ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak izlemek i\u00e7in vazge\u00e7ilmezdir. `htop` ise `top` komutunun daha modern, renkli ve kullan\u0131c\u0131 dostu bir versiyonudur. `htop` ile s\u00fcre\u00e7ler aras\u0131nda gezinmek, s\u0131ralamay\u0131 de\u011fi\u015ftirmek ve s\u00fcre\u00e7leri sonland\u0131rmak daha kolayd\u0131r. \u00c7o\u011fu zaman `htop`&#8217;u kurmak (`sudo apt install htop` gibi) ve kullanmak daha verimli bir deneyim sunar.<\/p>\n<div class=\"karsilastirma\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Komut<\/th>\n<th>T\u00fcr\u00fc<\/th>\n<th>Kullan\u0131m Amac\u0131<\/th>\n<th>Aray\u00fcz<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td><strong>ps aux<\/strong><\/td>\n<td>Anl\u0131k G\u00f6r\u00fcnt\u00fc<\/td>\n<td>Belirli bir andaki t\u00fcm s\u00fcre\u00e7lerin detayl\u0131 listesini almak<\/td>\n<td>Statik Metin<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>top<\/strong><\/td>\n<td>Canl\u0131 \u0130zleme<\/td>\n<td>Sistem kaynaklar\u0131n\u0131 ve s\u00fcre\u00e7leri ger\u00e7ek zamanl\u0131 izlemek<\/td>\n<td>\u0130nteraktif Metin<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>htop<\/strong><\/td>\n<td>Canl\u0131 \u0130zleme (Geli\u015fmi\u015f)<\/td>\n<td>`top` gibi, ancak daha g\u00f6rsel, kullan\u0131c\u0131 dostu ve fare deste\u011fi gibi ek \u00f6zelliklerle<\/td>\n<td>Geli\u015fmi\u015f \u0130nteraktif Metin<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Surecleri-Durdurma-ve-Sonlandirma-kill\"><\/span>S\u00fcre\u00e7leri Durdurma ve Sonland\u0131rma: kill<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Bazen bir s\u00fcre\u00e7 donabilir, kontrolden \u00e7\u0131kabilir veya basit\u00e7e kapat\u0131lmas\u0131 gerekebilir. `kill` komutu, s\u00fcre\u00e7lere belirli sinyaller g\u00f6ndererek onlar\u0131 sonland\u0131rman\u0131z\u0131 sa\u011flar. Bir s\u00fcreci sonland\u0131rmak i\u00e7in \u00f6ncelikle `ps aux` veya `htop` ile o s\u00fcrecin kimlik numaras\u0131n\u0131 (PID &#8211; Process ID) bulman\u0131z gerekir. Ard\u0131ndan `kill PID_NUMARASI` komutunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak s\u00fcrece sonland\u0131rma iste\u011fi (SIGTERM) g\u00f6nderirsiniz. E\u011fer s\u00fcre\u00e7 bu iste\u011fe yan\u0131t vermezse, `kill -9 PID_NUMARASI` komutu ile zorla sonland\u0131rma (SIGKILL) sinyali g\u00f6nderebilirsiniz. `-9` sinyali \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr ve s\u00fcrecin kendini d\u00fczg\u00fcn kapatmas\u0131na izin vermeden an\u0131nda sonland\u0131r\u0131r, bu nedenle son \u00e7are olarak kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sistem-Bilgisi-ve-Kaynak-Izleme\"><\/span>Sistem Bilgisi ve Kaynak \u0130zleme<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Sunucunuzun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve performans\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in sistem kaynaklar\u0131n\u0131n durumunu d\u00fczenli olarak kontrol etmek \u00f6nemlidir. Disk alan\u0131n\u0131z doluyor mu? Bellek kullan\u0131m\u0131 \u00e7ok mu y\u00fcksek? Sunucu ne kadar s\u00fcredir \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor? Bu gibi sorular\u0131n cevaplar\u0131n\u0131 bilmek, olas\u0131 sorunlar\u0131 \u00f6nceden tespit etmenize ve gerekli m\u00fcdahaleleri yapman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Disk-Alani-Kullanimini-Kontrol-Etme-df-h\"><\/span>Disk Alan\u0131 Kullan\u0131m\u0131n\u0131 Kontrol Etme: df -h<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>`df` (disk free &#8211; bo\u015f disk) komutu, sunucudaki disk b\u00f6l\u00fcmlerinin toplam boyutunu, kullan\u0131lan ve bo\u015f alan miktar\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. `-h` (human-readable &#8211; insan taraf\u0131ndan okunabilir) parametresi, \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131 kilobayt yerine megabayt (M), gigabayt (G) gibi daha anla\u015f\u0131l\u0131r birimlerle g\u00f6sterir. `df -h` komutu, disk alan\u0131n\u0131n dolup dolmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 h\u0131zl\u0131ca kontrol etmek i\u00e7in en temel ara\u00e7t\u0131r.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dosya-ve-Dizinlerin-Boyutunu-Ogrenme-du-sh\"><\/span>Dosya ve Dizinlerin Boyutunu \u00d6\u011frenme: du -sh<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Diskinizin dolu oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcn\u00fcz, peki hangi dosya veya dizinlerin bu alan\u0131 kaplad\u0131\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l bulacaks\u0131n\u0131z? `du` (disk usage &#8211; disk kullan\u0131m\u0131) komutu bu i\u015fe yarar. `du -sh *` komutunu bir dizin i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, o dizindeki her bir dosya ve alt dizinin toplam boyutunu \u00f6zetlenmi\u015f (`-s`) ve insan taraf\u0131ndan okunabilir (`-h`) formatta listeler. Bu sayede en \u00e7ok yer kaplayan \u00f6\u011feleri kolayca tespit edebilirsiniz.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Bellek-RAM-Kullanimini-Goruntuleme-free-m\"><\/span>Bellek (RAM) Kullan\u0131m\u0131n\u0131 G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme: free -m<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Sunucunuzun bellek (RAM) durumunu kontrol etmek i\u00e7in `free` komutu kullan\u0131l\u0131r. Bu komut, toplam, kullan\u0131lan ve bo\u015f bellek miktar\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. `-m` parametresi, \u00e7\u0131kt\u0131y\u0131 megabayt cinsinden verir, bu da yorumlamay\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Y\u00fcksek bellek kullan\u0131m\u0131, sunucunun yava\u015flamas\u0131na neden olabilir, bu nedenle `free -m` komutuyla bellek durumunu izlemek \u00f6nemlidir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sunucunun-Calisma-Suresini-Gorme-uptime\"><\/span>Sunucunun \u00c7al\u0131\u015fma S\u00fcresini G\u00f6rme: uptime<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>`uptime` komutu, sunucunuzun en son yeniden ba\u015flat\u0131lmas\u0131ndan bu yana ne kadar s\u00fcredir kesintisiz \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Ayr\u0131ca sistemdeki mevcut kullan\u0131c\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131 ve son 1, 5 ve 15 dakikadaki ortalama sistem y\u00fck\u00fcn\u00fc (load average) de belirtir. Sistem y\u00fck\u00fc, sunucunun ne kadar me\u015fgul oldu\u011funu anlamak i\u00e7in \u00f6nemli bir metriktir. Bu komut, sunucunun genel kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda h\u0131zl\u0131 bir fikir edinmenizi sa\u011flar.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Ag-Network-Komutlari\"><\/span>A\u011f (Network) Komutlar\u0131<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Sunucunuz internete ba\u011fl\u0131 bir makinedir ve bu nedenle temel a\u011f yap\u0131land\u0131rmas\u0131n\u0131 kontrol etmek ve ba\u011flant\u0131 sorunlar\u0131n\u0131 te\u015fhis etmek \u00f6nemlidir. IP adresinizi \u00f6\u011frenmekten, ba\u015fka bir sunucuya ula\u015f\u0131p ula\u015famad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 test etmeye kadar \u00e7e\u015fitli g\u00f6revler i\u00e7in kullanabilece\u011finiz basit ama g\u00fc\u00e7l\u00fc a\u011f komutlar\u0131 mevcuttur.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Ag-Arayuzu-Bilgilerini-Goruntuleme-ip-addr-veya-ifconfig\"><\/span>A\u011f Aray\u00fcz\u00fc Bilgilerini G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme: ip addr veya ifconfig<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Sunucunuzun IP adresi gibi a\u011f aray\u00fcz\u00fc bilgilerini \u00f6\u011frenmek i\u00e7in `ip addr` komutunu kullanabilirsiniz. Bu komut, sunucudaki t\u00fcm a\u011f aray\u00fczlerini ve onlara atanm\u0131\u015f IPv4 ve IPv6 adreslerini listeler. Daha eski sistemlerde bu i\u015f i\u00e7in `ifconfig` komutu da yayg\u0131n olarak kullan\u0131l\u0131r. Her iki komut da sunucunuzun a\u011fdaki kimli\u011fini do\u011frulamak i\u00e7in temel ara\u00e7lard\u0131r.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Ag-Baglantisini-Test-Etme-ping\"><\/span>A\u011f Ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 Test Etme: ping<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>`ping` komutu, sunucunuz ile ba\u015fka bir bilgisayar veya <a href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/alan-adi-tescili-nedir\/\">alan ad\u0131<\/a> aras\u0131ndaki a\u011f ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 test etmenin en basit yoludur. `ping google.com` komutu, google.com sunucusuna k\u00fc\u00e7\u00fck veri paketleri g\u00f6nderir ve geri d\u00f6nen yan\u0131tlar\u0131 g\u00f6sterir. E\u011fer paketler ba\u015far\u0131yla gidip geliyorsa, bu sunucunuzun internete ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu ve DNS \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesinin do\u011fru \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Ba\u011flant\u0131 sorunlar\u0131n\u0131 te\u015fhis ederken at\u0131lacak ilk ad\u0131mlardan biridir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Internetten-Dosya-Indirme-wget-ve-curl\"><\/span>\u0130nternetten Dosya \u0130ndirme: wget ve curl<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Do\u011frudan sunucunuza internet \u00fczerinden bir dosya indirmeniz gerekti\u011finde `wget` ve `curl` komutlar\u0131 imdad\u0131n\u0131za yeti\u015fir. `wget` kullan\u0131m\u0131 en basit olan\u0131d\u0131r; `wget https:\/\/ornek.com\/dosya.zip` komutu ile belirtilen URL&#8217;deki dosyay\u0131 do\u011frudan bulundu\u011funuz dizine indirir. `curl` ise daha esnek ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7t\u0131r; sadece dosya indirmekle kalmaz, ayn\u0131 zamanda API&#8217;lerle etkile\u015fim kurmak ve web ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemek gibi daha karma\u015f\u0131k g\u00f6revler i\u00e7in de kullan\u0131labilir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Arama-Arsivleme-ve-Sikistirma\"><\/span>Arama, Ar\u015fivleme ve S\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Sunucunuzda binlerce dosya olabilir. Belirli bir dosyay\u0131 bulmak, dosyalar\u0131 yedeklemek i\u00e7in bir araya getirmek veya disk alan\u0131 kazanmak i\u00e7in dosyalar\u0131 s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak, sistem y\u00f6neticili\u011finin rutin g\u00f6revlerindendir. Bu b\u00f6l\u00fcmde, dosya sisteminde arama yapman\u0131z\u0131, dosyalar\u0131 ar\u015fivlemenizi ve s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rman\u0131z\u0131 sa\u011flayan komutlar\u0131 ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dosya-Sisteminde-Dosya-ve-Dizin-Arama-find\"><\/span>Dosya Sisteminde Dosya ve Dizin Arama: find<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>`find` komutu, dosya sisteminde belirli kriterlere g\u00f6re dosya ve dizin aramak i\u00e7in kullan\u0131lan \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7t\u0131r. \u00d6rne\u011fin, `find \/ -name &#8220;error.log&#8221;` komutu, k\u00f6k dizinden (`\/`) ba\u015flayarak t\u00fcm sistemde &#8220;error.log&#8221; ismindeki dosyalar\u0131 arar. Ayr\u0131ca dosya t\u00fcr\u00fcne, boyutuna, de\u011fi\u015ftirilme tarihine ve daha bir\u00e7ok \u00f6zelli\u011fe g\u00f6re arama yapabilirsiniz.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dosya-Icinde-Metin-Arama-grep\"><\/span>Dosya \u0130\u00e7inde Metin Arama: grep<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Bir dosyan\u0131n veya birden \u00e7ok dosyan\u0131n i\u00e7inde belirli bir metin dizesini aramak istedi\u011finizde `grep` komutu kullan\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin, `grep &#8220;Hata Mesaj\u0131&#8221; \/var\/log\/apache2\/error.log` komutu, Apache hata log dosyas\u0131n\u0131n i\u00e7inde &#8220;Hata Mesaj\u0131&#8221; ifadesinin ge\u00e7ti\u011fi t\u00fcm sat\u0131rlar\u0131 bulur ve ekrana yazd\u0131r\u0131r. `grep`, log dosyalar\u0131n\u0131 analiz etmek ve sorun gidermek i\u00e7in hayati bir ara\u00e7t\u0131r.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dosyalari-Arsivleme-ve-Sikistirma-tar\"><\/span>Dosyalar\u0131 Ar\u015fivleme ve S\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma: tar<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>`tar` (tape archive &#8211; teyp ar\u015fivi) komutu, birden \u00e7ok dosyay\u0131 ve dizini tek bir ar\u015fiv dosyas\u0131nda birle\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Bu, \u00f6zellikle yedekleme yaparken veya dosya gruplar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131rken \u00e7ok kullan\u0131\u015fl\u0131d\u0131r. `tar` komutu, ar\u015fivleme yaparken ayn\u0131 anda s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma da yapabilir. En yayg\u0131n kullan\u0131m\u0131 `tar -czvf arsiv.tar.gz \/dizin\/` \u015feklinde olup, belirtilen dizini gzip ile s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rarak bir ar\u015fiv dosyas\u0131 olu\u015fturur.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zip-Formatinda-Sikistirma-ve-Acma-zip-ve-unzip\"><\/span>Zip Format\u0131nda S\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma ve A\u00e7ma: zip ve unzip<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Windows kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n daha a\u015fina oldu\u011fu `.zip` format\u0131nda s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma ve a\u00e7ma i\u015flemleri i\u00e7in `zip` ve `unzip` komutlar\u0131 kullan\u0131l\u0131r. Bir dizini s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in `zip -r arsiv.zip dizin\/` komutunu, s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir dosyay\u0131 a\u00e7mak i\u00e7in ise `unzip arsiv.zip` komutunu kullanabilirsiniz. `tar` kadar esnek olmasa da, platformlar aras\u0131 uyumlulu\u011fu nedeniyle s\u0131k\u00e7a tercih edilir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Yetkilendirme-ve-Sistem-Yonetimi\"><\/span>Yetkilendirme ve Sistem Y\u00f6netimi<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Sunucu y\u00f6netiminin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131, kullan\u0131c\u0131 yetkilerini y\u00f6netmek ve sistem genelinde yaz\u0131l\u0131m kurma, g\u00fcncelleme gibi i\u015flemleri ger\u00e7ekle\u015ftirmektir. Normal bir kullan\u0131c\u0131 hesab\u0131yla yap\u0131lamayan bu t\u00fcr i\u015flemler, \u00f6zel yetkiler gerektirir. Bu b\u00f6l\u00fcmde, y\u00f6netici haklar\u0131yla komut \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma, kullan\u0131c\u0131 de\u011fi\u015ftirme ve yaz\u0131l\u0131m paketlerini y\u00f6netme gibi temel sistem y\u00f6netimi g\u00f6revlerini \u00f6\u011freneceksiniz.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Yonetici-Root-Yetkisiyle-Komut-Calistirma-sudo\"><\/span>Y\u00f6netici (Root) Yetkisiyle Komut \u00c7al\u0131\u015ft\u0131rma: sudo<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>`sudo` (superuser do &#8211; s\u00fcper kullan\u0131c\u0131 olarak yap), bir komutu ge\u00e7ici olarak y\u00f6netici (root) yetkileriyle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rman\u0131z\u0131 sa\u011flayan en temel komuttur. Bir\u00e7ok sistem komutu, \u00f6rne\u011fin yaz\u0131l\u0131m kurmak veya \u00f6nemli yap\u0131land\u0131rma dosyalar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemek, sadece root kullan\u0131c\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir. `sudo apt update` gibi bir komut, `apt update` komutunu y\u00f6netici olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. G\u00fcvenlik nedeniyle, do\u011frudan root olarak oturum a\u00e7mak yerine `sudo` kullanmak en iyi pratiktir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kullanici-Degistirme-su\"><\/span>Kullan\u0131c\u0131 De\u011fi\u015ftirme: su<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>`su` (substitute user &#8211; kullan\u0131c\u0131 de\u011fi\u015ftir) komutu, mevcut terminal oturumunuzda ba\u015fka bir kullan\u0131c\u0131 hesab\u0131na ge\u00e7i\u015f yapman\u0131z\u0131 sa\u011flar. `su baska_kullanici` komutunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, o kullan\u0131c\u0131n\u0131n \u015fifresini girerek hesab\u0131na ge\u00e7i\u015f yapabilirsiniz. Parametresiz olarak `su` komutunu kullanmak ise sizi do\u011frudan root kullan\u0131c\u0131s\u0131na ge\u00e7irir (root \u015fifresini bilmeniz gerekir).<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Paket-Yonetimi-ile-Yazilim-Kurma-ve-Guncelleme\"><\/span>Paket Y\u00f6netimi ile Yaz\u0131l\u0131m Kurma ve G\u00fcncelleme<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Linux da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131, yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 kurmak, g\u00fcncellemek ve kald\u0131rmak i\u00e7in &#8220;paket y\u00f6neticileri&#8221; ad\u0131 verilen merkezi sistemler kullan\u0131r. Bu, yaz\u0131l\u0131m y\u00f6netimini son derece kolay ve g\u00fcvenli hale getirir. Her da\u011f\u0131t\u0131m ailesinin kendine \u00f6zg\u00fc bir paket y\u00f6neticisi vard\u0131r.<\/p>\n<h4>Debian\/Ubuntu i\u00e7in: apt<\/h4>\n<p>Debian, Ubuntu ve t\u00fcrevlerinde `apt` (Advanced Package Tool) paket y\u00f6neticisi kullan\u0131l\u0131r. Yeni bir yaz\u0131l\u0131m kurmak i\u00e7in `sudo apt install paket_adi`, mevcut yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 g\u00fcncellemek i\u00e7in ise \u00f6nce `sudo apt update` (paket listesini yenilemek i\u00e7in) ve ard\u0131ndan `sudo apt upgrade` komutlar\u0131 kullan\u0131l\u0131r. Bu sistem, hem sunucu uygulamalar\u0131n\u0131 hem de bir <a href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/vps-server-nedir\/\">VPS server<\/a> \u00fczerindeki i\u015fletim sistemini g\u00fcncel tutmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n<h4>CentOS\/RHEL i\u00e7in: yum<\/h4>\n<p>CentOS, RHEL (Red Hat Enterprise Linux) ve Fedora gibi da\u011f\u0131t\u0131mlarda ise `yum` (Yellowdog Updater, Modified) paket y\u00f6neticisi bulunur. `sudo yum install paket_adi` komutu ile yaz\u0131l\u0131m kurulur. Sistemi g\u00fcncellemek i\u00e7in `sudo yum update` komutu yeterlidir. `apt` ve `yum` farkl\u0131 komutlara sahip olsalar da, temel i\u015flevleri ayn\u0131d\u0131r: sistemdeki yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 tutarl\u0131 ve g\u00fcvenli bir \u015fekilde y\u00f6netmek.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Guvenli-SSH-Kullanimi-Icin-Ipuclari\"><\/span>G\u00fcvenli SSH Kullan\u0131m\u0131 \u0130\u00e7in \u0130pu\u00e7lar\u0131<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>SSH, do\u011fas\u0131 gere\u011fi g\u00fcvenli bir protokol olsa da, sunucunuzun g\u00fcvenli\u011fini en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131karmak i\u00e7in alabilece\u011finiz ek \u00f6nlemler vard\u0131r. Varsay\u0131lan ayarlar\u0131 de\u011fi\u015ftirmek ve daha g\u00fc\u00e7l\u00fc kimlik do\u011frulama y\u00f6ntemleri kullanmak, yetkisiz eri\u015fim giri\u015fimlerine kar\u015f\u0131 sunucunuzu \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde daha diren\u00e7li hale getirebilir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"SSH-Anahtar-Key-Kullanarak-Parolasiz-Giris\"><\/span>SSH Anahtar (Key) Kullanarak Parolas\u0131z Giri\u015f<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>\u015eifreler tahmin edilebilir veya kaba kuvvet (brute-force) sald\u0131r\u0131lar\u0131yla k\u0131r\u0131labilir. SSH anahtar tabanl\u0131 kimlik do\u011frulama, \u00e7ok daha g\u00fcvenli bir alternatiftir. Bu y\u00f6ntemde, bilgisayar\u0131n\u0131zda bir \u00e7ift anahtar (genel ve \u00f6zel) olu\u015fturursunuz. Genel anahtar\u0131 sunucunuza kopyalarken, \u00f6zel anahtar bilgisayar\u0131n\u0131zda g\u00fcvende kal\u0131r. Ba\u011flant\u0131 s\u0131ras\u0131nda, sunucu \u00f6zel anahtar\u0131n\u0131za sahip oldu\u011funuzu kriptografik olarak do\u011frular ve \u015fifre sormadan oturum a\u00e7man\u0131za izin verir. Bu y\u00f6ntem, \u015fifre tabanl\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131 tamamen ortadan kald\u0131r\u0131r.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Varsayilan-SSH-Portunu-Degistirme\"><\/span>Varsay\u0131lan SSH Portunu De\u011fi\u015ftirme<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>T\u00fcm d\u00fcnyadaki otomatik botlar ve sald\u0131rganlar, SSH hizmeti i\u00e7in varsay\u0131lan port olan 22 numaral\u0131 portu s\u00fcrekli olarak tararlar. SSH sunucunuzun dinledi\u011fi portu, standart olmayan bir numarayla (\u00f6rne\u011fin, 2222) de\u011fi\u015ftirmek, bu otomatik taramalar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011fundan an\u0131nda kurtulman\u0131z\u0131 sa\u011flar. Bu, &#8220;g\u00fcvenlik i\u00e7in gizleme&#8221; (security through obscurity) y\u00f6ntemidir ve tek ba\u015f\u0131na yeterli olmasa da, basit ve etkili bir ek koruma katman\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Root-Kullanicisinin-SSH-Girisini-Kisitlama\"><\/span>Root Kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n SSH Giri\u015fini K\u0131s\u0131tlama<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Sunucudaki en yetkili hesap olan &#8220;root&#8221; kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n do\u011frudan SSH ile oturum a\u00e7mas\u0131na izin vermek b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcvenlik riskidir. E\u011fer bir sald\u0131rgan root \u015fifresini ele ge\u00e7irirse, sunucu \u00fczerinde tam kontrol sahibi olur. En iyi g\u00fcvenlik prati\u011fi, SSH yap\u0131land\u0131rma dosyas\u0131nda (`sshd_config`) root kullan\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n do\u011frudan giri\u015fini yasaklamakt\u0131r. Bunun yerine, normal bir kullan\u0131c\u0131 ile giri\u015f yap\u0131p, ihtiya\u00e7 duydu\u011funuzda `sudo` komutu ile y\u00f6netici yetkileri almal\u0131s\u0131n\u0131z. Bu, hem g\u00fcvenli\u011fi art\u0131r\u0131r hem de hangi kullan\u0131c\u0131n\u0131n hangi y\u00f6netici komutunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131n kayd\u0131n\u0131 tutmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sunucu-Yonetimi-ve-Hosting-Hizmetleri-Icin-Neden-IHS-Telekomu-Tercih-Etmelisiniz\"><\/span>Sunucu Y\u00f6netimi ve Hosting Hizmetleri \u0130\u00e7in Neden \u0130HS Telekom&#8217;u Tercih Etmelisiniz?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Bu makalede ele al\u0131nan t\u00fcm bu komutlar ve y\u00f6netim teknikleri, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve esnek bir altyap\u0131 gerektirir. \u0130ster yeni bir proje i\u00e7in <a href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/hosting\/\">hosting<\/a> ar\u0131yor olun, ister y\u00fcksek performansl\u0131 bir <a href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/sunucu\/vds-sunucu\/\">VDS sunucu<\/a> ihtiyac\u0131n\u0131z olsun, g\u00fcvenilir bir servis sa\u011flay\u0131c\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015fmak kritik \u00f6neme sahiptir. \u0130HS Telekom, y\u0131llar\u0131n tecr\u00fcbesi, g\u00fc\u00e7l\u00fc altyap\u0131s\u0131 ve 7\/24 teknik deste\u011fi ile sunucu y\u00f6netimi yolculu\u011funuzda size en iyi hizmeti sunar. Y\u00f6netimi kolay kontrol panelleri, y\u00fcksek uptime oranlar\u0131 ve g\u00fcvenlik odakl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmleri ile projelerinizin kesintisiz ve performansl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. SSH eri\u015fimi ile tam kontrol sa\u011flarken, arkan\u0131zda g\u00fcvenebilece\u011finiz bir teknik ekip oldu\u011funu bilmenin rahatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya\u015fars\u0131n\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sunucu y\u00f6netimi, web sitelerinin ve uygulamalar\u0131n bel kemi\u011fidir. Bu y\u00f6netimin en g\u00fcvenli ve etkili yollar\u0131ndan biri ise SSH (Secure Shell) kullanmakt\u0131r. SSH,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":15131,"comment_status":"open","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[414],"tags":[],"class_list":["post-15128","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sunucu"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15128","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15128"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15128\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15130,"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15128\/revisions\/15130"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15131"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15128"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15128"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15128"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}