{"id":16154,"date":"2026-07-30T23:31:24","date_gmt":"2026-07-30T20:31:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/?p=16154"},"modified":"2026-07-30T23:31:24","modified_gmt":"2026-07-30T20:31:24","slug":"localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/","title":{"rendered":"Localhost\/Geli\u015ftirme Ortam\u0131 \u0130\u00e7in SSL Sertifikas\u0131 Nas\u0131l Olu\u015fturulur?"},"content":{"rendered":"<p>Modern web geli\u015ftirme s\u00fcre\u00e7lerinde, geli\u015ftirme ortam\u0131n\u0131n \u00fcretim ortam\u0131yla birebir ayn\u0131 ko\u015fullar\u0131 sa\u011flamas\u0131 kritik bir \u00f6neme sahiptir. Bu ko\u015fullar\u0131n en \u00f6nemlilerinden biri de SSL\/TLS sertifikalar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sa\u011flanan HTTPS protokol\u00fcd\u00fcr. Geli\u015ftiricilerin yerel makinelerinde (localhost) HTTPS kullanmas\u0131, sadece bir tercih de\u011fil, ayn\u0131 zamanda g\u00fcvenlik, uyumluluk ve modern web teknolojilerinden tam anlam\u0131yla faydalanabilmek i\u00e7in bir zorunluluktur. Bu makalede, geli\u015ftirme ortam\u0131n\u0131z i\u00e7in neden SSL sertifikas\u0131 kullanman\u0131z gerekti\u011fini, yerel sertifika t\u00fcrlerini ve `mkcert` ile `OpenSSL` gibi ara\u00e7lar\u0131 kullanarak ad\u0131m ad\u0131m nas\u0131l kendi SSL sertifikan\u0131z\u0131 olu\u015fturup kurabilece\u011finizi detayl\u0131 bir \u015fekilde ele alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_77 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-grey ez-toc-container-direction\">\n<p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">\u0130\u00e7erik Tablosu<\/p>\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a6c17283b599\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\" id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a6c17283b599\" aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Gelistirme-Ortaminda-SSLTLS-Kullaniminin-Onemi\" >Geli\u015ftirme Ortam\u0131nda SSL\/TLS Kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00d6nemi<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#HTTPS-Nedir-ve-Gelistiriciler-Icin-Neden-Gerekli\" >HTTPS Nedir ve Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Neden Gerekli?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Gelistirme-ve-Uretim-Ortamlari-Arasindaki-Paritenin-Saglanmasi\" >Geli\u015ftirme ve \u00dcretim Ortamlar\u0131 Aras\u0131ndaki Paritenin Sa\u011flanmas\u0131<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Tarayici-Guvenlik-Uyarilarinin-Asilmasi-ve-Modern-Web-APIlerinin-Kullanimi\" >Taray\u0131c\u0131 G\u00fcvenlik Uyar\u0131lar\u0131n\u0131n A\u015f\u0131lmas\u0131 ve Modern Web API&#8217;lerinin Kullan\u0131m\u0131<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Guvenli-Cerez-Secure-Cookies-ve-HTTP2-Gibi-Ozelliklerin-Yerelde-Test-Edilmesi\" >G\u00fcvenli \u00c7erez (Secure Cookies) ve HTTP\/2 Gibi \u00d6zelliklerin Yerelde Test Edilmesi<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Yerel-SSL-Sertifikasi-Turleri-ve-Temel-Kavramlar\" >Yerel SSL Sertifikas\u0131 T\u00fcrleri ve Temel Kavramlar<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Kendinden-Imzali-Sertifika-Self-Signed-Certificate-Nedir\" >Kendinden \u0130mzal\u0131 Sertifika (Self-Signed Certificate) Nedir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Yerel-Sertifika-Otoritesi-Local-Certificate-Authority-%E2%80%93-CA-Nedir\" >Yerel Sertifika Otoritesi (Local Certificate Authority &#8211; CA) Nedir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Kendinden-Imzali-Sertifika-ve-Yerel-CA-Arasindaki-Farklar\" >Kendinden \u0130mzal\u0131 Sertifika ve Yerel CA Aras\u0131ndaki Farklar<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-10\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Wildcard-localhost-test-ve-Coklu-Alan-SAN-Sertifikalari\" >Wildcard (*.localhost, *.test) ve \u00c7oklu Alan (SAN) Sertifikalar\u0131<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-11\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Adim-Adim-Yerel-SSL-Sertifikasi-Olusturma-Yontemleri\" >Ad\u0131m Ad\u0131m Yerel SSL Sertifikas\u0131 Olu\u015fturma Y\u00f6ntemleri<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-12\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Yontem-1-mkcert-Araci-ile-Otomatik-Sertifika-Olusturma\" >Y\u00f6ntem 1: `mkcert` Arac\u0131 ile Otomatik Sertifika Olu\u015fturma<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-13\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Yontem-2-OpenSSL-Komut-Satiri-ile-Manuel-Sertifika-Olusturma\" >Y\u00f6ntem 2: `OpenSSL` Komut Sat\u0131r\u0131 ile Manuel Sertifika Olu\u015fturma<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-14\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Platforma-ve-Cerceveye-Ozgu-Cozumler\" >Platforma ve \u00c7er\u00e7eveye \u00d6zg\u00fc \u00c7\u00f6z\u00fcmler<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-15\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Olusturulan-Sertifikanin-Web-Sunucusuna-ve-Isletim-Sistemine-Kurulumu\" >Olu\u015fturulan Sertifikan\u0131n Web Sunucusuna ve \u0130\u015fletim Sistemine Kurulumu<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-16\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Sertifikanin-Isletim-Sistemine-Guvenilir-Olarak-Eklenmesi\" >Sertifikan\u0131n \u0130\u015fletim Sistemine G\u00fcvenilir Olarak Eklenmesi<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-17\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Populer-Web-Sunuculari-Icin-SSL-Yapilandirmasi\" >Pop\u00fcler Web Sunucular\u0131 \u0130\u00e7in SSL Yap\u0131land\u0131rmas\u0131<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-18\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Sik-Karsilasilan-Sorunlar-ve-Cozumleri\" >S\u0131k Kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan Sorunlar ve \u00c7\u00f6z\u00fcmleri<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-19\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Tarayicida-%E2%80%9CGuvenli-Degil%E2%80%9D-veya-%E2%80%9CNET-ERR-CERT-AUTHORITY-INVALID%E2%80%9D-Hatasi\" >Taray\u0131c\u0131da &#8220;G\u00fcvenli De\u011fil&#8221; veya &#8220;NET::ERR_CERT_AUTHORITY_INVALID&#8221; Hatas\u0131<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-20\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Sertifika-Suresinin-Dolmasi-ve-Yenileme-Islemleri\" >Sertifika S\u00fcresinin Dolmas\u0131 ve Yenileme \u0130\u015flemleri<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-21\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Alan-Adi-Uyusmazligi-Common-Name-Mismatch-Hatasi\" >Alan Ad\u0131 Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 (Common Name Mismatch) Hatas\u0131<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-22\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Mobil-Cihazlarda-ve-Simulatorlerde-Yerel-Sertifikaya-Guvenme\" >Mobil Cihazlarda ve Sim\u00fclat\u00f6rlerde Yerel Sertifikaya G\u00fcvenme<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-23\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#SSL-Sertifikalari-Icin-Neden-IHS-Telekomu-Tercih-Etmelisiniz\" >SSL Sertifikalar\u0131 \u0130\u00e7in Neden \u0130HS Telekom&#8217;u Tercih Etmelisiniz?<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-24\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Genis-Urun-Yelpazesi-ve-Guvenilir-Markalar\" >Geni\u015f \u00dcr\u00fcn Yelpazesi ve G\u00fcvenilir Markalar<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-25\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Kolay-Kurulum-ve-Yonetim-Paneli\" >Kolay Kurulum ve Y\u00f6netim Paneli<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-26\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Uzman-Teknik-Destek-ve-Danismanlik-Hizmetleri\" >Uzman Teknik Destek ve Dan\u0131\u015fmanl\u0131k Hizmetleri<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-27\" href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/localhost-gelistirme-ortami-icin-ssl-sertifikasi-nasil-olusturulur\/#Rekabetci-Fiyatlar-ve-Esnek-Cozumler\" >Rekabet\u00e7i Fiyatlar ve Esnek \u00c7\u00f6z\u00fcmler<\/a><\/li><\/ul><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Gelistirme-Ortaminda-SSLTLS-Kullaniminin-Onemi\"><\/span>Geli\u015ftirme Ortam\u0131nda SSL\/TLS Kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00d6nemi<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Ge\u00e7mi\u015fte yaln\u0131zca e-ticaret siteleri veya bankac\u0131l\u0131k platformlar\u0131 gibi hassas veri al\u0131\u015fveri\u015finin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerlerde zorunlu g\u00f6r\u00fclen SSL, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde t\u00fcm web siteleri i\u00e7in bir standart haline gelmi\u015ftir. Geli\u015ftirme s\u00fcrecinin en ba\u015f\u0131ndan itibaren SSL kullanarak \u00e7al\u0131\u015fmak, projenin ilerleyen a\u015famalar\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilecek pek \u00e7ok sorunu \u00f6nler ve daha stabil bir uygulama geli\u015ftirmenize olanak tan\u0131r.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"HTTPS-Nedir-ve-Gelistiriciler-Icin-Neden-Gerekli\"><\/span>HTTPS Nedir ve Geli\u015ftiriciler \u0130\u00e7in Neden Gerekli?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>HTTPS (Hypertext Transfer Protocol Secure), standart HTTP protokol\u00fcn\u00fcn SSL\/TLS (Secure Sockets Layer\/Transport Layer Security) katman\u0131yla \u015fifrelenmi\u015f halidir. Bu protokol, sunucu ile istemci (taray\u0131c\u0131) aras\u0131ndaki veri ileti\u015fiminin \u015fifrelenerek \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fah\u0131slar taraf\u0131ndan okunmas\u0131n\u0131 veya de\u011fi\u015ftirilmesini engeller. Geli\u015ftiriciler i\u00e7in HTTPS, yaln\u0131zca veri g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda modern web platformlar\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi bir dizi \u00f6zelli\u011fe eri\u015fim i\u00e7in de bir \u00f6n ko\u015fuldur.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Gelistirme-ve-Uretim-Ortamlari-Arasindaki-Paritenin-Saglanmasi\"><\/span>Geli\u015ftirme ve \u00dcretim Ortamlar\u0131 Aras\u0131ndaki Paritenin Sa\u011flanmas\u0131<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirmenin temel prensiplerinden biri, geli\u015ftirme (development), test (staging) ve \u00fcretim (production) ortamlar\u0131 aras\u0131nda maksimum d\u00fczeyde benzerlik sa\u011flamakt\u0131r. Buna &#8220;ortam paritesi&#8221; denir. Geli\u015ftirme ortam\u0131n\u0131z HTTP \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, canl\u0131ya al\u0131nan siteniz HTTPS kullan\u0131yorsa, protokol farkl\u0131l\u0131klar\u0131ndan kaynaklanan beklenmedik hatalarla kar\u015f\u0131la\u015fabilirsiniz. \u00d6rne\u011fin, &#8220;mixed content&#8221; (karma i\u00e7erik) hatalar\u0131, g\u00fcvenli bir sayfada (HTTPS) g\u00fcvensiz kaynaklar\u0131n (HTTP) y\u00fcklenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kar ve genellikle sadece \u00fcretim ortam\u0131nda fark edilir. Yerelde SSL kullanarak bu t\u00fcr sorunlar\u0131 projenin en ba\u015f\u0131nda tespit edip \u00e7\u00f6zebilirsiniz.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Tarayici-Guvenlik-Uyarilarinin-Asilmasi-ve-Modern-Web-APIlerinin-Kullanimi\"><\/span>Taray\u0131c\u0131 G\u00fcvenlik Uyar\u0131lar\u0131n\u0131n A\u015f\u0131lmas\u0131 ve Modern Web API&#8217;lerinin Kullan\u0131m\u0131<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Modern web taray\u0131c\u0131lar\u0131, g\u00fcvenlik nedeniyle bir\u00e7ok yeni JavaScript API&#8217;sinin ve \u00f6zelli\u011finin yaln\u0131zca g\u00fcvenli (HTTPS) ba\u011flant\u0131lar \u00fczerinden \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na izin verir. Service Worker&#8217;lar (\u00e7evrimd\u0131\u015f\u0131 yetenekler ve push bildirimleri i\u00e7in), Geolocation API, WebRTC (ger\u00e7ek zamanl\u0131 ileti\u015fim) ve Web Crypto API gibi teknolojiler, yerel geli\u015ftirme ortam\u0131n\u0131zda dahi HTTPS gerektirir. Yerel bir SSL sertifikas\u0131 olmadan bu \u00f6zellikleri test etmeniz ve geli\u015ftirmeniz m\u00fcmk\u00fcn olmaz.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Guvenli-Cerez-Secure-Cookies-ve-HTTP2-Gibi-Ozelliklerin-Yerelde-Test-Edilmesi\"><\/span>G\u00fcvenli \u00c7erez (Secure Cookies) ve HTTP\/2 Gibi \u00d6zelliklerin Yerelde Test Edilmesi<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>G\u00fcvenlikle ilgili bir di\u011fer \u00f6nemli konu da \u00e7erezlerdir (cookies). `Secure` bayra\u011f\u0131 ile i\u015faretlenmi\u015f \u00e7erezler, taray\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan yaln\u0131zca HTTPS ba\u011flant\u0131lar\u0131 \u00fczerinden sunucuya g\u00f6nderilir. Bu, oturum bilgilerinin \u00e7al\u0131nmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen \u00f6nemli bir g\u00fcvenlik katman\u0131d\u0131r. Geli\u015ftirme ortam\u0131n\u0131zda HTTPS kullanarak bu \u00e7erezlerin davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 do\u011fru bir \u015fekilde test edebilirsiniz. Ayr\u0131ca, performans art\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayan HTTP\/2 protokol\u00fc de \u00e7o\u011fu taray\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan yaln\u0131zca TLS \u015fifrelemesi \u00fczerinden desteklenmektedir. Yerel <a href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/web-hosting\/\" target=\"_blank\">hosting<\/a> ortam\u0131n\u0131zda HTTPS kurarak uygulaman\u0131z\u0131n HTTP\/2 performans\u0131n\u0131 da test etme imkan\u0131 bulursunuz.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Yerel-SSL-Sertifikasi-Turleri-ve-Temel-Kavramlar\"><\/span>Yerel SSL Sertifikas\u0131 T\u00fcrleri ve Temel Kavramlar<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Yerel geli\u015ftirme ortam\u0131n\u0131zda HTTPS&#8217;i etkinle\u015ftirmek i\u00e7in bir SSL sertifikas\u0131na ihtiyac\u0131n\u0131z vard\u0131r. Ancak bu sertifikan\u0131n, canl\u0131 siteler i\u00e7in kullan\u0131lan ve \u00fccretli olan sertifikalar gibi genel bir otorite taraf\u0131ndan imzalanmas\u0131na gerek yoktur. Yerelde kullanabilece\u011finiz temel olarak iki t\u00fcr sertifika yakla\u015f\u0131m\u0131 bulunur: kendinden imzal\u0131 sertifikalar ve yerel bir sertifika otoritesi (CA) taraf\u0131ndan imzalanan sertifikalar.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kendinden-Imzali-Sertifika-Self-Signed-Certificate-Nedir\"><\/span>Kendinden \u0130mzal\u0131 Sertifika (Self-Signed Certificate) Nedir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Kendinden imzal\u0131 sertifika, herhangi bir genel veya \u00f6zel sertifika otoritesi (CA) taraf\u0131ndan de\u011fil, sertifikan\u0131n kendi \u00f6zel anahtar\u0131 taraf\u0131ndan imzalanan bir sertifikad\u0131r. Bu, &#8220;Ben kendime kefilim&#8221; demek gibidir. Olu\u015fturmas\u0131 olduk\u00e7a kolayd\u0131r ancak taray\u0131c\u0131lar ve i\u015fletim sistemleri bu t\u00fcr sertifikalara do\u011fas\u0131 gere\u011fi g\u00fcvenmez. Taray\u0131c\u0131n\u0131z, sertifikay\u0131 imzalayan otoritenin (yani sertifikan\u0131n kendisinin) g\u00fcvenilir k\u00f6k sertifika listesinde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rerek bir g\u00fcvenlik uyar\u0131s\u0131 g\u00f6sterir. Her ne kadar bu uyar\u0131y\u0131 manuel olarak ge\u00e7ebilseniz de bu durum geli\u015ftirme s\u00fcrecinde s\u00fcrekli bir engel te\u015fkil eder.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Yerel-Sertifika-Otoritesi-Local-Certificate-Authority-%E2%80%93-CA-Nedir\"><\/span>Yerel Sertifika Otoritesi (Local Certificate Authority &#8211; CA) Nedir?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Daha profesyonel ve sorunsuz bir \u00e7\u00f6z\u00fcm, kendi yerel sertifika otoritenizi olu\u015fturmakt\u0131r. Bu y\u00f6ntemde, \u00f6nce bir k\u00f6k sertifika (root certificate) olu\u015fturursunuz ve bu sertifikay\u0131 i\u015fletim sisteminizin veya taray\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n &#8220;g\u00fcvenilir k\u00f6k sertifika otoriteleri&#8221; listesine eklersiniz. Art\u0131k bu yerel CA, sizin i\u00e7in bir g\u00fcven kayna\u011f\u0131d\u0131r. Daha sonra, `localhost`, `my-app.test` gibi yerel geli\u015ftirme alan adlar\u0131n\u0131z i\u00e7in bu yerel CA taraf\u0131ndan imzalanm\u0131\u015f sertifikalar \u00fcretirsiniz. \u0130\u015fletim sisteminiz yerel CA&#8217;n\u0131za g\u00fcvendi\u011fi i\u00e7in, bu CA&#8217;n\u0131n imzalad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm sertifikalara da otomatik olarak g\u00fcvenir ve taray\u0131c\u0131da hi\u00e7bir uyar\u0131 g\u00f6rmezsiniz. `mkcert` gibi ara\u00e7lar bu s\u00fcreci otomatikle\u015ftirerek son derece kolay hale getirir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kendinden-Imzali-Sertifika-ve-Yerel-CA-Arasindaki-Farklar\"><\/span>Kendinden \u0130mzal\u0131 Sertifika ve Yerel CA Aras\u0131ndaki Farklar<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Her iki yakla\u015f\u0131m da yerelde \u015fifreleme sa\u011flasa da kullan\u0131labilirlik ve g\u00fcven a\u00e7\u0131s\u0131ndan aralar\u0131nda \u00f6nemli farklar vard\u0131r. Temel fark, g\u00fcvenin nas\u0131l tesis edildi\u011fidir. Yerel CA y\u00f6ntemi, taray\u0131c\u0131 ve i\u015fletim sistemi d\u00fczeyinde kal\u0131c\u0131 bir g\u00fcven ili\u015fkisi kurarak daha p\u00fcr\u00fczs\u00fcz bir geli\u015ftirme deneyimi sunar.<\/p>\n<div class=\"karsilastirma\">\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>\u00d6zellik<\/th>\n<th>Kendinden \u0130mzal\u0131 Sertifika<\/th>\n<th>Yerel Sertifika Otoritesi (CA)<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td><strong>G\u00fcven Durumu<\/strong><\/td>\n<td>Taray\u0131c\u0131lar ve \u0130\u015fletim Sistemleri taraf\u0131ndan varsay\u0131lan olarak G\u00dcVEN\u0130LMEZ.<\/td>\n<td>K\u00f6k sertifikas\u0131 sisteme eklendi\u011finde tam G\u00dcVEN\u0130L\u0130R hale gelir.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>Taray\u0131c\u0131 Uyar\u0131s\u0131<\/strong><\/td>\n<td>Her oturumda veya kal\u0131c\u0131 olarak &#8220;G\u00fcvenli De\u011fil&#8221; uyar\u0131s\u0131 g\u00f6sterir.<\/td>\n<td>Hi\u00e7bir uyar\u0131 g\u00f6stermez, ye\u015fil kilit simgesi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>Kurulum Karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/td>\n<td>Tek bir komutla h\u0131zl\u0131ca olu\u015fturulabilir (\u00f6rn. OpenSSL).<\/td>\n<td>\u0130lk kurulum biraz daha karma\u015f\u0131kt\u0131r (CA olu\u015fturma ve kurma), ancak sonras\u0131 daha kolayd\u0131r.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>Y\u00f6netim<\/strong><\/td>\n<td>Her proje\/alan ad\u0131 i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 g\u00fcven istisnas\u0131 eklemek gerekebilir.<\/td>\n<td>Bir kez CA kurulduktan sonra, onunla imzalanan t\u00fcm sertifikalar otomatik olarak g\u00fcvenilir olur.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>\u00d6nerilen Kullan\u0131m<\/strong><\/td>\n<td>\u00c7ok h\u0131zl\u0131 ve ge\u00e7ici testler i\u00e7in.<\/td>\n<td>T\u00fcm yerel geli\u015ftirme s\u00fcre\u00e7leri i\u00e7in standart y\u00f6ntem.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wildcard-localhost-test-ve-Coklu-Alan-SAN-Sertifikalari\"><\/span>Wildcard (*.localhost, *.test) ve \u00c7oklu Alan (SAN) Sertifikalar\u0131<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Geli\u015ftirme s\u0131ras\u0131nda genellikle birden fazla alt alan ad\u0131 (subdomain) ile \u00e7al\u0131\u015fman\u0131z gerekebilir (\u00f6rn. `api.my-app.test`, `cdn.my-app.test`). Bu durumda her biri i\u00e7in ayr\u0131 sertifika olu\u015fturmak yerine iki pratik \u00e7\u00f6z\u00fcm vard\u0131r. <b>Wildcard Sertifika<\/b>, bir <a href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/domain\/alan-adi-domain-tescili.html\" target=\"_blank\">alan ad\u0131<\/a> ve t\u00fcm alt alan adlar\u0131 i\u00e7in ge\u00e7erlidir (\u00f6rn. `*.my-app.test`). <b>SAN (Subject Alternative Name) Sertifikas\u0131<\/b> ise tek bir sertifikan\u0131n birden fazla farkl\u0131 alan ad\u0131n\u0131 (\u00f6rn. `localhost`, `my-app.test`, `other-app.local`) kapsamas\u0131na olanak tan\u0131r. Modern ara\u00e7lar genellikle SAN sertifikalar\u0131n\u0131 kullanarak esneklik sa\u011flar.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Adim-Adim-Yerel-SSL-Sertifikasi-Olusturma-Yontemleri\"><\/span>Ad\u0131m Ad\u0131m Yerel SSL Sertifikas\u0131 Olu\u015fturma Y\u00f6ntemleri<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Yerel SSL sertifikas\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in kullanabilece\u011finiz birka\u00e7 pop\u00fcler y\u00f6ntem bulunmaktad\u0131r. En modern ve tavsiye edilen yakla\u015f\u0131m `mkcert` gibi otomatize ara\u00e7lar kullanmakt\u0131r. Ancak temel mant\u0131\u011f\u0131 anlamak i\u00e7in `OpenSSL` ile manuel olu\u015fturma y\u00f6ntemini bilmek de faydal\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle <a href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/web-hosting\/cpanel-hosting.html\" target=\"_blank\">cPanel Hosting<\/a> gibi y\u00f6netilen ortamlarda bu s\u00fcre\u00e7ler otomatikle\u015fmi\u015f olsa da, yerel geli\u015ftirme i\u00e7in bu ara\u00e7lar vazge\u00e7ilmezdir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Yontem-1-mkcert-Araci-ile-Otomatik-Sertifika-Olusturma\"><\/span>Y\u00f6ntem 1: `mkcert` Arac\u0131 ile Otomatik Sertifika Olu\u015fturma<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>`mkcert`, s\u0131f\u0131r yap\u0131land\u0131rma ile yerel olarak g\u00fcvenilir geli\u015ftirme sertifikalar\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f basit bir komut sat\u0131r\u0131 arac\u0131d\u0131r. Arka planda sizin i\u00e7in bir yerel CA olu\u015fturur, bunu sisteminizin g\u00fcven zincirine ekler ve istedi\u011finiz alan adlar\u0131 i\u00e7in bu CA taraf\u0131ndan imzalanm\u0131\u015f sertifikalar \u00fcretir.<\/p>\n<h4>`mkcert` Kurulumu (macOS, Windows, Linux)<\/h4>\n<p>Kurulum, kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u015fletim sistemine g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterir:<\/p>\n<ul>\n<li><b>macOS:<\/b> Homebrew paket y\u00f6neticisini kullanarak kolayca kurabilirsiniz: `brew install mkcert`<\/li>\n<li><b>Windows:<\/b> Chocolatey veya Scoop paket y\u00f6neticileri ile kurabilirsiniz. Chocolatey i\u00e7in: `choco install mkcert`.<\/li>\n<li><b>Linux:<\/b> E\u011fer `certutil` kurulu ise `mkcert` otomatik olarak yerel CA&#8217;y\u0131 Firefox&#8217;un g\u00fcven deposuna da ekleyebilir. Kurulum i\u00e7in genellikle Homebrew on Linux veya paketi manuel indirme y\u00f6ntemleri kullan\u0131l\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<h4>Yerel Sertifika Otoritesi (CA) Olu\u015fturma ve Kurma<\/h4>\n<p>`mkcert` kurulduktan sonra, ilk yapman\u0131z gereken komut sat\u0131r\u0131na a\u015fa\u011f\u0131daki komutu yazarak yerel CA&#8217;n\u0131z\u0131 olu\u015fturmak ve sisteminize g\u00fcvenilir olarak kaydetmektir:<\/p>\n<p><code>mkcert -install<\/code><\/p>\n<p>Bu komut, yerel CA&#8217;y\u0131 olu\u015fturacak ve hem sistemin geneline hem de (gerekiyorsa) Firefox gibi ayr\u0131 g\u00fcven depolar\u0131na sahip taray\u0131c\u0131lara kuracakt\u0131r. Bu i\u015flemi yaln\u0131zca bir kez yapman\u0131z yeterlidir.<\/p>\n<h4>`localhost` ve \u00d6zel Alan Adlar\u0131 \u0130\u00e7in Sertifika \u00dcretme<\/h4>\n<p>Yerel CA&#8217;n\u0131z haz\u0131r oldu\u011funa g\u00f6re, art\u0131k istedi\u011finiz alan adlar\u0131 i\u00e7in sertifika olu\u015fturabilirsiniz. \u00d6rne\u011fin, hem `localhost` hem de `my-project.test` i\u00e7in ge\u00e7erli bir sertifika olu\u015fturmak i\u00e7in \u015fu komutu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131n:<\/p>\n<p><code>mkcert localhost 127.0.0.1 ::1 my-project.test \"*.my-project.test\"<\/code><\/p>\n<p>Bu komut, bulundu\u011funuz dizinde `localhost+4.pem` (sertifika dosyas\u0131) ve `localhost+4-key.pem` (\u00f6zel anahtar dosyas\u0131) ad\u0131nda iki dosya olu\u015fturacakt\u0131r. Bu dosyalar\u0131 geli\u015ftirme sunucunuzda kullanabilirsiniz.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Yontem-2-OpenSSL-Komut-Satiri-ile-Manuel-Sertifika-Olusturma\"><\/span>Y\u00f6ntem 2: `OpenSSL` Komut Sat\u0131r\u0131 ile Manuel Sertifika Olu\u015fturma<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>`OpenSSL`, SSL\/TLS protokolleri i\u00e7in kriptografik i\u015flemler yapmay\u0131 sa\u011flayan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 ara\u00e7 setidir. `mkcert` gibi ara\u00e7lar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fi manuel olarak yapmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Bu y\u00f6ntem daha fazla ad\u0131m i\u00e7erir ancak s\u00fcrecin nas\u0131l i\u015fledi\u011fini anlamak i\u00e7in \u00f6\u011freticidir.<\/p>\n<h4>`OpenSSL` Kurulumu ve Kontrol\u00fc<\/h4>\n<p>`OpenSSL` genellikle Linux ve macOS sistemlerde \u00f6nceden kurulu olarak gelir. Windows&#8217;ta ise Git for Windows veya WSL (Windows Subsystem for Linux) gibi ara\u00e7larla birlikte gelir. Y\u00fckl\u00fc olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmek i\u00e7in komut sat\u0131r\u0131na `openssl version` yazabilirsiniz.<\/p>\n<h4>\u00d6zel Anahtar (Private Key) Olu\u015fturma<\/h4>\n<p>\u0130lk ad\u0131m, sertifikan\u0131z i\u00e7in 2048-bit bir RSA \u00f6zel anahtar\u0131 olu\u015fturmakt\u0131r:<\/p>\n<p><code>openssl genrsa -out localhost.key 2048<\/code><\/p>\n<h4>Sertifika \u0130mzalama \u0130ste\u011fi (CSR) Olu\u015fturma<\/h4>\n<p>Daha sonra, bu anahtar\u0131 kullanarak bir Sertifika \u0130mzalama \u0130ste\u011fi (CSR) olu\u015fturursunuz. CSR, sertifikan\u0131zda yer alacak bilgileri (alan ad\u0131, kurum vb.) i\u00e7erir:<\/p>\n<p><code>openssl req -new -key localhost.key -out localhost.csr<\/code><\/p>\n<p>Bu komut size \u00fclke, \u015fehir, kurum ad\u0131 gibi sorular soracakt\u0131r. Geli\u015ftirme ortam\u0131 i\u00e7in bu alanlar\u0131 doldurmak zorunlu de\u011fildir, ancak &#8220;Common Name&#8221; (CN) k\u0131sm\u0131na `localhost` gibi sertifikan\u0131n kullan\u0131laca\u011f\u0131 alan ad\u0131n\u0131 girmelisiniz.<\/p>\n<h4>Kendinden \u0130mzal\u0131 Sertifikay\u0131 (Self-Signed Certificate) Olu\u015fturma<\/h4>\n<p>Son olarak, \u00f6zel anahtar\u0131n\u0131z ve CSR&#8217;nizi kullanarak 365 g\u00fcn ge\u00e7erli bir kendinden imzal\u0131 sertifika olu\u015fturursunuz:<\/p>\n<p><code>openssl x509 -req -days 365 -in localhost.csr -signkey localhost.key -out localhost.crt<\/code><\/p>\n<p>Art\u0131k `localhost.crt` (sertifika) ve `localhost.key` (\u00f6zel anahtar) dosyalar\u0131n\u0131z kullan\u0131ma haz\u0131rd\u0131r. Ancak unutmay\u0131n, bu sertifika kendinden imzal\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in taray\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan g\u00fcvenilir olarak kabul edilmeyecektir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Platforma-ve-Cerceveye-Ozgu-Cozumler\"><\/span>Platforma ve \u00c7er\u00e7eveye \u00d6zg\u00fc \u00c7\u00f6z\u00fcmler<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Modern geli\u015ftirme ara\u00e7lar\u0131 ve platformlar\u0131, SSL kullan\u0131m\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran entegre \u00e7\u00f6z\u00fcmler sunar. Bu ara\u00e7lar genellikle arka planda `OpenSSL` veya benzeri mekanizmalar\u0131 kullanarak sizin i\u00e7in ge\u00e7ici sertifikalar olu\u015fturur.<\/p>\n<h4>Node.js ve `https` Mod\u00fcl\u00fc ile Sertifika Kullan\u0131m\u0131<\/h4>\n<p>Node.js ile \u00f6zel bir HTTPS sunucusu olu\u015fturmak isterseniz, yerle\u015fik `https` mod\u00fcl\u00fcn\u00fc kullanabilirsiniz. Olu\u015fturdu\u011funuz sertifika ve anahtar dosyalar\u0131n\u0131 okuyarak sunucunuzu ba\u015flatabilirsiniz. Bu, \u00f6zellikle \u00f6zel bir <a href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/sunucu-kiralama\/vds-sunucu.html\" target=\"_blank\">VDS<\/a> \u00fczerinde geli\u015ftirme yaparken tam kontrol sa\u011flar.<\/p>\n<h4>Docker Ortamlar\u0131 \u0130\u00e7in Sertifika Entegrasyonu<\/h4>\n<p>Docker ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, olu\u015fturdu\u011funuz sertifika dosyalar\u0131n\u0131 bir `volume` arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla konteyner i\u00e7indeki web sunucunuza (Nginx, Apache vb.) ba\u011flayabilirsiniz. Bu sayede konteyner i\u00e7indeki uygulaman\u0131z da HTTPS \u00fczerinden hizmet verebilir. Sertifikalar\u0131 Docker imaj\u0131n\u0131n i\u00e7ine kopyalamak yerine `volume` kullanmak daha esnek bir y\u00f6ntemdir.<\/p>\n<h4>Webpack Dev Server, Vite ve Di\u011fer Geli\u015ftirme Sunucular\u0131<\/h4>\n<p>React, Vue, Angular gibi modern JavaScript \u00e7er\u00e7evelerinin kulland\u0131\u011f\u0131 geli\u015ftirme sunucular\u0131 (Webpack Dev Server, Vite, Create React App) genellikle HTTPS&#8217;i etkinle\u015ftirmek i\u00e7in basit bir yap\u0131land\u0131rma se\u00e7ene\u011fi sunar. \u00d6rne\u011fin, Vite&#8217;ta `vite.config.js` dosyas\u0131na `server: { https: true }` eklemek, temel bir SSL sertifikas\u0131yla sunucuyu ba\u015flatmak i\u00e7in yeterlidir. Daha g\u00fcvenilir bir sertifika i\u00e7in, `mkcert` ile olu\u015fturdu\u011funuz dosyalar\u0131n yollar\u0131n\u0131 da belirtebilirsiniz.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Olusturulan-Sertifikanin-Web-Sunucusuna-ve-Isletim-Sistemine-Kurulumu\"><\/span>Olu\u015fturulan Sertifikan\u0131n Web Sunucusuna ve \u0130\u015fletim Sistemine Kurulumu<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Sertifikan\u0131z\u0131 olu\u015fturduktan sonra, taray\u0131c\u0131lar\u0131n ve di\u011fer ara\u00e7lar\u0131n ona g\u00fcvenmesi i\u00e7in i\u015fletim sisteminize tan\u0131tman\u0131z ve yerel web sunucunuzu bu sertifikay\u0131 kullanacak \u015fekilde yap\u0131land\u0131rman\u0131z gerekir. E\u011fer `mkcert -install` komutunu kulland\u0131ysan\u0131z, ilk ad\u0131m\u0131 atlayabilirsiniz \u00e7\u00fcnk\u00fc `mkcert` bu i\u015flemi sizin i\u00e7in otomatik olarak yapar.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sertifikanin-Isletim-Sistemine-Guvenilir-Olarak-Eklenmesi\"><\/span>Sertifikan\u0131n \u0130\u015fletim Sistemine G\u00fcvenilir Olarak Eklenmesi<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Manuel olarak (\u00f6rne\u011fin `OpenSSL` ile) olu\u015fturdu\u011funuz bir sertifikan\u0131n veya yerel CA&#8217;n\u0131z\u0131n k\u00f6k sertifikas\u0131n\u0131n sistem taraf\u0131ndan tan\u0131nmas\u0131 i\u00e7in g\u00fcvenilir depolara eklenmesi gerekir. Bu i\u015flem, bir <a href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/sunucu-kiralama\/vps-server.html\" target=\"_blank\">VPS<\/a> \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsan\u0131z veya farkl\u0131 istemcilerin eri\u015fimini test ediyorsan\u0131z \u00f6nemlidir.<\/p>\n<h4>Windows Sertifika Y\u00f6neticisi&#8217;ne Ekleme<\/h4>\n<p>Windows&#8217;ta, `.crt` uzant\u0131l\u0131 sertifika dosyas\u0131na \u00e7ift t\u0131klay\u0131n. A\u00e7\u0131lan pencerede &#8220;Sertifika Y\u00fckle&#8221; butonuna bas\u0131n. Sihirbazda &#8220;Ge\u00e7erli Kullan\u0131c\u0131&#8221; se\u00e7ene\u011fiyle devam edin ve sonraki ad\u0131mda &#8220;T\u00fcm sertifikalar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki depolama alan\u0131na yerle\u015ftir&#8221; se\u00e7ene\u011fini i\u015faretleyip &#8220;G\u00f6zat&#8221; butonuna t\u0131klay\u0131n. A\u00e7\u0131lan listeden &#8220;G\u00fcvenilen K\u00f6k Sertifika Yetkilileri&#8221; (Trusted Root Certification Authorities) deposunu se\u00e7in ve i\u015flemi tamamlay\u0131n.<\/p>\n<h4>macOS Anahtar Zinciri&#8217;ne (Keychain) Ekleme<\/h4>\n<p>macOS&#8217;te &#8220;Anahtar Zinciri Eri\u015fimi&#8221; (Keychain Access) uygulamas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131n. Sol taraftaki men\u00fcden &#8220;Sistem&#8221; anahtar zincirini se\u00e7in. Sertifika dosyan\u0131z\u0131 (`.crt` veya `.pem`) bu pencereye s\u00fcr\u00fckleyip b\u0131rak\u0131n veya &#8220;Dosya > \u00d6\u011feleri \u0130\u00e7e Aktar&#8221; men\u00fcs\u00fcn\u00fc kullan\u0131n. Sertifika listeye eklendikten sonra, \u00fczerine \u00e7ift t\u0131klay\u0131n, &#8220;G\u00fcven&#8221; (Trust) b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc geni\u015fletin ve &#8220;Bu sertifikay\u0131 kullan\u0131rken&#8221; (When using this certificate) se\u00e7ene\u011fini &#8220;Her Zaman G\u00fcven&#8221; (Always Trust) olarak de\u011fi\u015ftirin.<\/p>\n<h4>Linux (Ubuntu\/Debian) G\u00fcvenilir Deposuna Ekleme<\/h4>\n<p>Linux da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131nda sertifika y\u00f6netimi biraz farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilir. Ubuntu\/Debian tabanl\u0131 sistemlerde, sertifika dosyan\u0131z\u0131 `.crt` uzant\u0131l\u0131 olacak \u015fekilde `\/usr\/local\/share\/ca-certificates\/` dizinine kopyalay\u0131n. Ard\u0131ndan, a\u015fa\u011f\u0131daki komutu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak sistemin sertifika deposunu g\u00fcncelleyin:<\/p>\n<p><code>sudo update-ca-certificates<\/code><\/p>\n<h4>Firefox Sertifika Deposuna Ekleme<\/h4>\n<p>Firefox, i\u015fletim sisteminin sertifika deposu yerine kendi \u00f6zel deposunu kullan\u0131r. Bu nedenle sertifikay\u0131 Firefox&#8217;a ayr\u0131ca tan\u0131tmak gerekebilir. Ayarlar > Gizlilik ve G\u00fcvenlik > Sertifikalar > Sertifikalar\u0131 G\u00f6r\u00fcnt\u00fcle yolunu izleyin. A\u00e7\u0131lan pencerede &#8220;Yetkililer&#8221; (Authorities) sekmesine gelin, &#8220;\u0130\u00e7e Aktar&#8221; (Import) butonuna t\u0131klay\u0131n ve sertifika dosyan\u0131z\u0131 se\u00e7in. Sertifikaya web sitelerini tan\u0131mlamak i\u00e7in g\u00fcvenmeyi se\u00e7in.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Populer-Web-Sunuculari-Icin-SSL-Yapilandirmasi\"><\/span>Pop\u00fcler Web Sunucular\u0131 \u0130\u00e7in SSL Yap\u0131land\u0131rmas\u0131<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Sertifikan\u0131z\u0131 olu\u015fturup sisteme tan\u0131tt\u0131ktan sonra, son ad\u0131m yerel web sunucunuzu bu sertifikay\u0131 kullanacak \u015fekilde yap\u0131land\u0131rmakt\u0131r. Bu, genellikle bir <a href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/sunucu-kiralama\/\" target=\"_blank\">sunucu kiralama<\/a> hizmeti ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda canl\u0131 ortamda yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z yap\u0131land\u0131rmaya \u00e7ok benzer.<\/p>\n<h4>Nginx SSL Yap\u0131land\u0131rmas\u0131<\/h4>\n<p>Nginx yap\u0131land\u0131rma dosyan\u0131zda (`nginx.conf` veya sitenize \u00f6zel bir `.conf` dosyas\u0131), `server` blo\u011funu a\u015fa\u011f\u0131daki gibi d\u00fczenleyin. `mkcert` ile olu\u015fturulan sertifikalar\u0131n yolu genellikle `.\/` \u015feklindedir.<\/p>\n<p><code>server {<br \/> listen 443 ssl http2;<br \/> listen [::]:443 ssl http2;<br \/> server_name my-project.test;<\/p>\n<p> ssl_certificate \/path\/to\/your\/certificate.pem;<br \/> ssl_certificate_key \/path\/to\/your\/private-key.pem;<br \/>}<\/code><\/p>\n<h4>Apache SSL Yap\u0131land\u0131rmas\u0131<\/h4>\n<p>Apache i\u00e7in `mod_ssl` mod\u00fcl\u00fcn\u00fcn etkinle\u015ftirilmi\u015f olmas\u0131 gerekir. Sanal konak (VirtualHost) yap\u0131land\u0131rman\u0131zda SSL&#8217;i etkinle\u015ftirmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki direktifleri ekleyin:<\/p>\n<p><code>&lt;VirtualHost *:443&gt;<br \/> ServerName my-project.test<br \/> SSLEngine on<br \/> SSLCertificateFile \/path\/to\/your\/certificate.crt<br \/> SSLCertificateKeyFile \/path\/to\/your\/private-key.key<br \/>&lt;\/VirtualHost&gt;<\/code><\/p>\n<h4>IIS (Internet Information Services) Yap\u0131land\u0131rmas\u0131<\/h4>\n<p>IIS \u00fczerinde SSL yap\u0131land\u0131rmak i\u00e7in `mkcert` ile olu\u015fturdu\u011funuz sertifikay\u0131 `.pfx` format\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeniz gerekebilir. Bu i\u015flemi \u015fu komutla yapabilirsiniz: `mkcert -pkcs12 localhost`. Olu\u015fturulan `.pfx` dosyas\u0131n\u0131 IIS Y\u00f6neticisi&#8217;nde &#8220;Sunucu Sertifikalar\u0131&#8221; b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden i\u00e7eri aktar\u0131n. Daha sonra, sitenizin &#8220;Ba\u011flamalar&#8221; (Bindings) ayarlar\u0131ndan HTTPS i\u00e7in yeni bir ba\u011flama ekleyerek bu sertifikay\u0131 se\u00e7in.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sik-Karsilasilan-Sorunlar-ve-Cozumleri\"><\/span>S\u0131k Kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan Sorunlar ve \u00c7\u00f6z\u00fcmleri<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Yerel SSL sertifikalar\u0131yla \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken baz\u0131 yayg\u0131n hatalarla kar\u015f\u0131la\u015fabilirsiniz. Bu sorunlar\u0131n \u00e7o\u011fu, sertifikan\u0131n do\u011fru \u015fekilde olu\u015fturulmamas\u0131, kurulmamas\u0131 veya yap\u0131land\u0131r\u0131lmamas\u0131ndan kaynaklan\u0131r.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Tarayicida-%E2%80%9CGuvenli-Degil%E2%80%9D-veya-%E2%80%9CNET-ERR-CERT-AUTHORITY-INVALID%E2%80%9D-Hatasi\"><\/span>Taray\u0131c\u0131da &#8220;G\u00fcvenli De\u011fil&#8221; veya &#8220;NET::ERR_CERT_AUTHORITY_INVALID&#8221; Hatas\u0131<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Bu, en s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan hatad\u0131r ve taray\u0131c\u0131n\u0131n, sunucunun sundu\u011fu sertifikay\u0131 imzalayan otoriteye (CA) g\u00fcvenmedi\u011fi anlam\u0131na gelir.<br \/>\n<b>\u00c7\u00f6z\u00fcm:<\/b><\/p>\n<ul>\n<li>E\u011fer `mkcert` kullan\u0131yorsan\u0131z, `mkcert -install` komutunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan emin olun. Bu komut, yerel CA&#8217;y\u0131 sistemin g\u00fcvenilir k\u00f6k sertifikalar\u0131 aras\u0131na ekler.<\/li>\n<li>E\u011fer kendinden imzal\u0131 bir sertifika kullan\u0131yorsan\u0131z (\u00f6rn. `OpenSSL` ile olu\u015fturulmu\u015f), bu hatay\u0131 alman\u0131z normaldir. Sertifikay\u0131 manuel olarak i\u015fletim sisteminizin veya taray\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n g\u00fcvenilir deposuna eklemeniz gerekir.<\/li>\n<li>Taray\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n \u00f6nbelle\u011fini temizlemek veya yeniden ba\u015flatmak bazen sorunu \u00e7\u00f6zebilir.<\/li>\n<\/ul>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sertifika-Suresinin-Dolmasi-ve-Yenileme-Islemleri\"><\/span>Sertifika S\u00fcresinin Dolmas\u0131 ve Yenileme \u0130\u015flemleri<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Geli\u015ftirme i\u00e7in olu\u015fturulan sertifikalar\u0131n genellikle bir son kullanma tarihi vard\u0131r (`OpenSSL` \u00f6rne\u011finde 365 g\u00fcn olarak belirlemi\u015ftik). S\u00fcre doldu\u011funda taray\u0131c\u0131lar yine hata vermeye ba\u015flar.<br \/>\n<b>\u00c7\u00f6z\u00fcm:<\/b><\/p>\n<ul>\n<li>S\u00fcresi dolan sertifika ve anahtar dosyalar\u0131n\u0131 silin.<\/li>\n<li>Sertifika olu\u015fturmak i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z komutlar\u0131 (`mkcert` veya `OpenSSL`) yeniden \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak yeni bir sertifika ve anahtar \u00e7ifti olu\u015fturun.<\/li>\n<li>Yeni dosyalar\u0131 web sunucusu yap\u0131land\u0131rman\u0131zda kullan\u0131n ve sunucuyu yeniden ba\u015flat\u0131n.<\/li>\n<\/ul>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Alan-Adi-Uyusmazligi-Common-Name-Mismatch-Hatasi\"><\/span>Alan Ad\u0131 Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 (Common Name Mismatch) Hatas\u0131<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Bu hata (\u00f6rne\u011fin `NET::ERR_CERT_COMMON_NAME_INVALID`), taray\u0131c\u0131n\u0131n adres \u00e7ubu\u011funda yazan alan ad\u0131n\u0131n, sunucudan gelen sertifikan\u0131n &#8220;Common Name&#8221; (CN) veya &#8220;Subject Alternative Name&#8221; (SAN) alanlar\u0131ndaki adlarla e\u015fle\u015fmedi\u011fi zaman ortaya \u00e7\u0131kar. \u00d6rne\u011fin, sertifikan\u0131z sadece `localhost` i\u00e7in olu\u015fturulmu\u015fsa ama siz `127.0.0.1` adresinden eri\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsan\u0131z bu hatay\u0131 al\u0131rs\u0131n\u0131z. Bu durumu anlamak i\u00e7in alan ad\u0131n\u0131z\u0131n kime ait oldu\u011funu <a href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/whois-sorgulama\" target=\"_blank\">whois sorgulama<\/a> ile kontrol etmek, \u00fcretim ortamlar\u0131ndaki benzer sorunlar\u0131 kavraman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n<p><b>\u00c7\u00f6z\u00fcm:<\/b><\/p>\n<ul>\n<li>Sertifikay\u0131 olu\u015ftururken, eri\u015fim sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131z t\u00fcm alan adlar\u0131n\u0131 (\u00f6rn. `localhost`, `127.0.0.1`, `my-app.test`) ekledi\u011finizden emin olun.<\/li>\n<li>`mkcert` kullan\u0131rken t\u00fcm alan adlar\u0131n\u0131 komutta listeleyin: `mkcert localhost 127.0.0.1 my-app.test`<\/li>\n<\/ul>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Mobil-Cihazlarda-ve-Simulatorlerde-Yerel-Sertifikaya-Guvenme\"><\/span>Mobil Cihazlarda ve Sim\u00fclat\u00f6rlerde Yerel Sertifikaya G\u00fcvenme<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Geli\u015ftirme sunucunuza bir mobil cihazdan veya sim\u00fclat\u00f6rden eri\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, bu cihazlar da yerel CA&#8217;n\u0131za g\u00fcvenmek zorundad\u0131r.<br \/>\n<b>\u00c7\u00f6z\u00fcm:<\/b><\/p>\n<ul>\n<li>`mkcert` ile olu\u015fturdu\u011funuz k\u00f6k CA sertifika dosyas\u0131n\u0131 bulun. `mkcert -CAROOT` komutuyla bu dosyan\u0131n bulundu\u011fu dizini \u00f6\u011frenebilirsiniz.<\/li>\n<li>Bu `rootCA.pem` dosyas\u0131n\u0131 e-posta veya ba\u015fka bir y\u00f6ntemle mobil cihaza g\u00f6nderin.<\/li>\n<li>Cihazda dosyay\u0131 a\u00e7\u0131n ve g\u00fcvenlik profili\/sertifika y\u00fckleme ad\u0131mlar\u0131n\u0131 izleyin. iOS&#8217;te, y\u00fcklendikten sonra Ayarlar > Genel > Hakk\u0131nda > Sertifika G\u00fcven Ayarlar\u0131&#8217;na giderek k\u00f6k sertifika i\u00e7in tam g\u00fcveni etkinle\u015ftirmeniz gerekebilir.<\/li>\n<\/ul>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"SSL-Sertifikalari-Icin-Neden-IHS-Telekomu-Tercih-Etmelisiniz\"><\/span>SSL Sertifikalar\u0131 \u0130\u00e7in Neden \u0130HS Telekom&#8217;u Tercih Etmelisiniz?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Yerel geli\u015ftirme ortam\u0131n\u0131zda pratik yapt\u0131ktan ve projenizi canl\u0131ya ta\u015f\u0131maya haz\u0131r oldu\u011funuzda, ger\u00e7ek ve genel olarak g\u00fcvenilir bir <a href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/ssl\/\" target=\"_blank\">SSL sertifikas\u0131<\/a> edinmeniz gerekir. \u0130HS Telekom, web sitenizin g\u00fcvenli\u011fini en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131karmak i\u00e7in ihtiya\u00e7 duydu\u011funuz t\u00fcm SSL \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini tek bir \u00e7at\u0131 alt\u0131nda sunar.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Genis-Urun-Yelpazesi-ve-Guvenilir-Markalar\"><\/span>Geni\u015f \u00dcr\u00fcn Yelpazesi ve G\u00fcvenilir Markalar<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>\u0130HS Telekom, Comodo, GeoTrust, RapidSSL gibi sekt\u00f6r\u00fcn \u00f6nde gelen markalar\u0131n\u0131n sertifikalar\u0131n\u0131 sunar. \u0130ster ki\u015fisel bir blog i\u00e7in Alan Ad\u0131 Do\u011frulamal\u0131 (DV) bir sertifika, ister bir e-ticaret sitesi i\u00e7in Geni\u015fletilmi\u015f Do\u011frulamal\u0131 (EV) ye\u015fil adres \u00e7ubu\u011fu sa\u011flayan bir sertifika ar\u0131yor olun, ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131za uygun geni\u015f bir \u00fcr\u00fcn yelpazesi bulabilirsiniz.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kolay-Kurulum-ve-Yonetim-Paneli\"><\/span>Kolay Kurulum ve Y\u00f6netim Paneli<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z SSL sertifikas\u0131n\u0131 y\u00f6netmek ve kurmak \u0130HS Telekom&#8217;un kullan\u0131c\u0131 dostu paneli sayesinde olduk\u00e7a basittir. Sertifika olu\u015fturma, do\u011frulama ve yenileme i\u015flemlerinizi kolayca takip edebilir, ihtiya\u00e7 duydu\u011funuz dosyalara h\u0131zla eri\u015febilirsiniz. \u00d6zellikle <a href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/web-hosting\/wordpress-hosting.html\" target=\"_blank\">WordPress Hosting<\/a> gibi y\u00f6netilen hizmetlerde kurulum genellikle tek t\u0131kla yap\u0131labilir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Uzman-Teknik-Destek-ve-Danismanlik-Hizmetleri\"><\/span>Uzman Teknik Destek ve Dan\u0131\u015fmanl\u0131k Hizmetleri<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>SSL kurulumu veya yap\u0131land\u0131rmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda bir sorunla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, \u0130HS Telekom&#8217;un uzman teknik destek ekibi size yard\u0131mc\u0131 olmaya haz\u0131rd\u0131r. Hangi sertifikan\u0131n projeniz i\u00e7in en uygun oldu\u011fu konusunda karars\u0131zsan\u0131z, dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmetlerinden faydalanarak do\u011fru se\u00e7imi yapabilirsiniz. Destek ekibi, farkl\u0131 sunucu t\u00fcrleri (\u00f6rne\u011fin, <a href=\"https:\/\/www.ihs.com.tr\/web-hosting\/linux-hosting.html\" target=\"_blank\">Linux Hosting<\/a> veya Windows) i\u00e7in kurulum ad\u0131mlar\u0131nda size rehberlik edebilir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Rekabetci-Fiyatlar-ve-Esnek-Cozumler\"><\/span>Rekabet\u00e7i Fiyatlar ve Esnek \u00c7\u00f6z\u00fcmler<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>\u0130HS Telekom, her b\u00fct\u00e7eye uygun SSL sertifikas\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmleri sunar. Rekabet\u00e7i fiyatland\u0131rma politikas\u0131 sayesinde, projenizin g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flarken maliyetlerinizi de kontrol alt\u0131nda tutabilirsiniz. Y\u0131ll\u0131k veya \u00e7ok y\u0131ll\u0131k \u00f6deme se\u00e7enekleri ile esnek \u00e7\u00f6z\u00fcmlerden yararlanarak web sitenizin g\u00fcvenli\u011fini uzun vadede garanti alt\u0131na alabilirsiniz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Modern web geli\u015ftirme s\u00fcre\u00e7lerinde, geli\u015ftirme ortam\u0131n\u0131n \u00fcretim ortam\u0131yla birebir ayn\u0131 ko\u015fullar\u0131 sa\u011flamas\u0131 kritik bir \u00f6neme sahiptir. Bu ko\u015fullar\u0131n en \u00f6nemlilerinden biri de&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":16155,"comment_status":"open","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[400],"tags":[],"class_list":["post-16154","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ssl-sertifikasi"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16154","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16154"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16154\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16156,"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16154\/revisions\/16156"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16155"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16154"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16154"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ihs.com.tr\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16154"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}